WSPÓŁŻYCIE POSZCZEGÓLNYCH GATUNKÓW DROBNOUSTROJÓW

W organizmie człowieka istnieją wyraźne zależności wzajemnego oddziaływania drobnoustrojów na siebie. Istnieje dość chwiejna rów­nowaga ekologiczna, ilościowa i jakościowa między poszczególnymi gatunkami symbiontów i komensali zasiedlających drogi oddechowe, jamę ustną, jelita, skórę i pochwę u kobiet. W normalnych warun­kach, tj. w zdrowym organizmie i w prawidłowych warunkach byto­wania, odbywa się samoregulacja gatunkowa (liczba gatunków) i re­gulacja ilościowa wewnątrzgatunkowa (natężenie namnażania się da­nego gatunku).

Poszczególne gatunki drobnoustrojów mogą oddziaływać na siebie:

a) antagonistycznie — zwalczają się nawzajem albo jeden gatunek hamuje namnażanie się drugiego;

b) obojętnie;

c) synergistycznie — wspierają się nawzajem lub jeden gatu­nek wspiera drugi gatunek, wytwarzając np. bakteryjny czynnik wzro­stowy.

Mechanizmy powyższych zależności są dość złożone. Antago­nizm polega na wytwarzaniu czynnika (antybiotyku) hamującego wzrost innych gatunków lub na wychwytywaniu składników pokarmo­wych, synergizm natomiast najczęściej na wytwarzaniu i wydala­niu czynników wzrostowych przydatnych dla innego gatunku.

W układzie antagonistycznym bakterie symbiotyczne i komensalne zużywają pozostałości pokarmowe organizmu i wytwarza­ją kwasy nie dopuszczając przez to do osiedlania się i rozmnażania bakterii napływowych ze środowiska zewnętrznego, często bakterii chorobotwórczych. Układ obojętny między gatunkami drobnous­trojów zdarza się rzadko. W układzie tym drobnoustroje nie niszczą się, ale i nie wspomagają. Zwykle mechanizmy odporności organizmu, sposób odżywiania się, dbałość o higienę osobistą i warunki zewnętrz­ne (ciepło, zimno, wilgoć) regulują ilość drobnoustrojów komensalnych w różnych częściach organizmu.

Synergizm jest korzystny, tj. pozytywny dla organizmu wówczas, gdy dwa gatunki wspierając się wzmacniają naturalny układ w miejscu osiedlenia i ich współżycie nie wzmaga patogenności. Syner­gizm jest niekorzystny, tj. negatywny, gdy dwa gatunki po­pierając się wzmacniają swoje właściwości chorobotwórcze. Przykła­dem może być zakażenie wywołane równocześnie przez bakterie rosną­ce w warunkach tlenowych i przez bakterie rosnące w warunkach beztlenowych. Bakterie tlenowe zużywając tlen znacznie ułatwiają rozmnażanie się bakterii rosnących w warunkach beztlenowych.

Istnieją liczne ekologiczne mechanizmy synergizmów po­zytywnego i negatywnego w oddziaływaniu bakterii na bakterie, bak­terii na wirusy i wirusów na bakterie. Nasilenie tych oddziaływań za­leży także od licznych uwarunkowań ze strony organizmu.

Poznanie mechanizmów ekologicznych zależności między poszczegól­nymi gatunkami drobnoustrojów oraz między nimi i organizmem poz­wala lekarzom na kierowanie tymi mechanizmami przez stosowanie określonych leków. Mogą oni np. podtrzymywać układy korzystne przez podawanie Lakcidu oraz hamować i zwalczać układy niekorzyst­ne przez osłabienie lub zniszczenie bakterii tlenowych w ognisku za­każenia, co znacznie hamuje działanie bakterii beztlenowych.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.