Toksyny i enzymy zewnątrzkomórkowe

Liczne gatunki drobnoustrojów, głównie bakterii, wytwarzają w ko­mórce i wydalają na zewnątrz do środowiska toksyczne białka zwane jadami lub egzotoksynami. Przykładem mogą być maczugowce błonicy, laseczki tężca, laseczki jadu kiełbasianego, niektóre odmiany gronkowców złocistych. Egzotoksyny zaburzają i uszkadzają czynności układu nerwowego i przewodu pokarmowego. Enterotoksyna wytwarzana przez gronkowce złociste zaburza tylko przepuszczal­ność nabłonka przewodu pokarmowego, powodując biegunki oraz wy­mioty.

Liczne gatunki bakterii chorobotwórczych wytwarzają enzymy wydalane poza komórkę. Enzymy te rozkładają złożone substancje środowiska na prostsze, przydatne do zużycia przez bakterie. Przykła­dem mogą być różne odmiany hemolizyn, enzymów rozpuszczają­cych krwinki czerwone. Hemolizyny są obficie wytwarzane przez gronkowce złociste (nazywane hemolitycznymi), wytwarzają je też pa­ciorkowce ropne (powodujące różę, płonicę, anginę, zakażenia krwi), paciorkowce zieleniejące i inne gatunki bakterii.

Bakteryjne enzymy zewnątrzkomórkowe wydzielane do orga­nizmu (lub do pożywki) rozkładają białka (proteazy), kwasy nukleino­we (np. dezoksyrybonukleazy), tłuszcze (np. lecytynazy), spoiwo mię­dzykomórkowe i międzytkankowe (hialuronidazy). Przykładem bakte­rii wydzielających liczne enzymy są laseczki beztlenowe wywołujące obrzęk złośliwy i zgorzel gazową, najczęściej przyranną.

Na działanie enzymów bakteryjnych organizm odpowiada obronnie za pośrednictwem różnych mechanizmów, m.in. przez wytwarzanie bia­łek obronnych, czyli przeciwciał. Przeciw hemolizynom pacior­kowca ropnego (streptolizynom) wytwarzane są antystreptolizyny (la­boratoryjnie wykrywa się je za pośrednictwem odczynu antystreptolizynowego zwanego popularnie ASO).

Enzymy bakteryjne uruchamiają cały zespół reakcji, aż do powsta­wania chorób autoagresywnych, jak np. ostra choroba reu­matyczna.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.