Hormony trzustki

Trzustka jest gruczołem mieszanym: wewnątrz- i zewnątrzwydzielniczym. Część zewnątrzwydzielnicza wydziela sok trzustkowy transportowany przez przewód trzustko­wy do jelita. Część wewnątrzwydzielniczą stanowią komórki skupione w wyspach trzustkowych, zwanych wyspami Langerhansa, rozmie­szczonych pomiędzy komórkami zewnątrzwydzielniczymi. W wyspach tych znajduje się kilka typów komórek wydzielających hormony peptydowe: komórki B wydzielające insulinę, komórki A wydzielające glukagon, komórki D wydzielające somatostatynę i komórki F wydzielające polipeptyd trzustkowy.

Insulina jest hormonem działającym na przemianę materii w róż­nych tkankach. W większości tkanek (z wyjątkiem wątroby, mózgu i krwinek czerwonych) insulina zwiększa transport glukozy i aminok­wasów do wnętrza komórek przez błonę komórkową. W wątrobie zwiększa syntezę glikogenu z glukozy, hamuje wytwarzanie glukozy z substratów niewęglowodanowych (glikoneogenezę) i zwiększa syntezę tłuszczów. W mięśniach szkieletowych również zwiększa syn­tezę glikogenu oraz syntezę białek. W tkance tłuszczowej po­woduje wzrost syntezy tłuszczów i zmniejszenie ich rozkładu. Insulina jest więc hormonem pobudzającym gromadzenie substratów energe­tycznych w tkankach w postaci wielkocząsteczkowych substancji za­pasowych. Stężenie we krwi glukozy, wolnych kwasów tłuszczowych i ciał ketonowych pod wpływem insuliny obniża się.

Wydzielanie insuliny wzrasta pod wpływem zwiększają­cego się stężenia we krwi glukozy i aminokwasów. Ponadto na komór­ki B (wydzielające insulinę) pobudzający wpływ wywiera przywspół­czulny układ nerwowy za pośrednictwem acetylocholiny, wydzielanej na zakończeniach włókien nerwu błędnego unerwiających trzustkę, . oraz hormony przewodu pokarmowego, przede wszystkim żołądkowy peptyd hamujący (GIP). Hamujący wpływ na wydzielanie insuliny wywiera współczulny układ nerwowy za pośrednictwem amin katecholowych, neurotensyna oraz somatosta­tyna wydzielana przez komórki D wysp trzustkowych.

Wydzielanie insuliny zwiększa się po spożyciu pokarmu. Dzieje się tak na skutek działania trzech rodzajów mechanizmów: mechaniz­mu nerwowego aktywowanego na drodze odruchowej przez bodź­ce pokarmowe (zapach pokarmu, obecność pokarmu w jamie ustnej, pobudzenie receptorów smakowych), mechanizmu hormonal­nego związanego ze stymulacją wydzielania hormonów jelitowych przez pokarm w przewodzie pokarmowym oraz mechanizmu substratowego związanego z pojawieniem się we krwi produktów wchłaniania jelitowego: glukozy i aminokwasów.

Wydzielanie insuliny zmniejsza się pod wpływem gło­du oraz w sytuacjach fizjologicznych, w których pobudzany jest współczulny układ nerwowy i wydzielane są aminy katecholowe, np. pod­czas wysiłku fizycznego. Niedobór insuliny lub zmniejszona wrażli­wość tkanek na działanie tego hormonu są przyczyną cukrzycy.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.