Hormony tkankowe

Do hormonów tkankowych zalicza się dużą grupę substancji biolo­gicznie czynnych, wydzielanych przez komórki różnych narządów. Od „klasycznych” hormonów odróżnia je przede wszystkim bardziej ogra­niczony zasięg działania. Wywierają one silne działanie na komórki znajdujące się w pobliżu miejsca ich wydzielania, część hormonów tkankowych przedostaje się jednak do krwi i może wywierać wpływ na tkanki odległe. Niektóre substancje zaliczane do hormonów tkan­kowych, wytwarzane w komórkach nerwowych, spełniają jednocześnie funkcję neuroprzekaźników.

Hormony przewodu pokarmowego. W przewodzie pokarmowym rozsiane komórki wewnątrzwydzielnicze błony śluzowej żołądka i jelit oraz komórki nerwowe splotów śródściennych wytwarzają wiele sub­stancji biologicznie czynnych. Są one wydzielane pod wpływem czyn­ników związanych z obecnością pokarmu. Hormony te wpływają na czynność różnych części układu trawiennego, wydzielanie składników soków trawiennych oraz funkcje innych narządów, m.in. na wydzielanie insuliny i glukagonu

przez komórki wewnątrzwydzielnicze trzustki. Typowymi hormonami przewodu pokarmowego są: gastryna, sekretyna, cholecystokinina, żo­łądkowy peptyd hamujący (GIP), i enteroglukagon. Oprócz nich w przewodzie pokarmowym wydzielane są takie substancje, jak: wazoaktywny peptyd jelitowy, neurotensyna, enkefaliny z grupy peptydów opiatowych, substancja P i serotonina.

Wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP) jest substancją wytwarzaną w różnych częściach układu nerwowego, m.in. w komórkach nerwo­wych splotów śródściennych przewodu pokarmowego. Spełnia ona rolę neuroprzekaźnika w wegetatywnym układzie nerwowym. VIP wykazu­je silne działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie naczyń krwionoś­nych, przewodu pokarmowego, oskrzeli i inne oraz pobudza rozkład glikogenu w komórkach wątrobowych.

Neurotensyna (NT) jest hormonem peptydowym, wydzielanym w różnych częściach ośrodkowego układu nerwowego oraz przez komórki wewnątrzwydzielnicze śluzówki jelita. Neurotensyna wywiera wpływ na różne funkcje ośrodkowego układu nerwowego (np. na termoregulację), działa kurcząco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, rozkurczowo na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych i hamuje silnie wydzielanie insuliny przez trzustkę.

Peptydy opiatowe, czyli endogenne substancje morfinopodobne, są wytwarzane i uwalniane w różnych częściach układu nerwowe­go (włącznie z rdzeniem nadnerczy i komórkami splotów śródściennych przewodu pokarmowego) oraz w przysadce. Do grupy peptydów opiato­wych należą: endorfiny, wśród których najsilniej działającym związkiem jest beta-endorfina (hormon przysadki), enkefaliny oraz dynorfiny. Peptydy opiatowe działają przeciwbólowo. Działanie to polega na hamowaniu percepcji bólu i hamowaniu przewodzenia in­formacji bólowych z receptorów bólowych (z zakończeń nerwów czucio­wych) do mózgu. Enkefaliny pełnią rolę neuroprzekaźników w synap­sach hamujących rdzenia kręgowego i mózgu. Oprócz działania przeciwbólowego, peptydy opiatowe wywierają wpływ na różne inne funkcje ośrodkowego układu nerwowego, m.in. biorą udział w regula­cji przyjmowania pokarmu i wydzielania hormonów przysadki. W dzia­łaniu peptydów opiatowych pośredniczy kilka typów receptorów opia­towych, niektóre z nich reagują także z egzogennymi substancjami opiatowymi (np. morfiną).

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.