Glikokortykosteroidy

Są to hormony wydzielane przez środkową warstwę kory nadnerczy, zwaną warstwą pasmowatą. Najważniejszym przedstawicielem tej grupy jest kortyzol. Glikokortykosteroidy działają na przemianę materii w wielu narządach. Nasilają wytwarza­nie glukozy z substratów niewęglowodanowych w wątrobie i hamują zużycie glukozy przez mięśnie, co prowadzi do podwyższenia stężenia glukozy we krwi. W tkance tłuszczowej glikokortykosteroidy zwięk­szają uwalnianie kwasów tłuszczowych. We wszystkich tkankach, po­za wątrobą, zwiększają rozkład białek.

Działanie metaboliczne glikokortykosteroidów ma ważne znaczenie w adaptacji do różnego rodzaju warunków stresowych. Dzięki mobili­zacji kwasów tłuszczowych, które są zużywane przez tkanki obwodo­we, zwiększeniu wytwarzania glukozy, która jest nieodzownym substratem energetycznym dla ośrodkowego układu nerwowego, oraz wzmożonemu rozkładowi białek na aminokwasy, z których wytwarza­na jest w wątrobie glukoza – glikokortykosteroidy zaopatrują tkanki organizmu w niezbędne substraty energetyczne. Ponadto potęgują działanie amin katecholowych oraz wywierają ogólne działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne. W układzie krwiotwór­czym hamują wytwarzanie limfocytów i granulocytów kwasochłon­nych, pobudzają zaś produkcję krwinek czerwonych. W nerkach zwiększają przesączanie kłębuszkowe.

Wydzielanie glikokortykosteroidów stymuluje adrenokortykotropina (ACTH), hormon przysadki mózgowej, którego z kolei sekrecję po­budza hormon podwzgórza kortykoliberyna (CRH). Hormony te tworzą łącznie system czynnościowy zwany układem podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowym. W układzie tym występują sprzężenia zwrotne, polegające na hamowaniu wydzielania: kortykoliberyny i adrenokortykotropiny przez glikokortykosteroidy oraz kortykoliberyny przez adrenokortykotropinę. Sprzężenia te umożliwiają względnie stałe wydzielanie glikokortykosteroidów w warunkach nor­malnych, nie zmniejszają jednak zdolności reagowania układu na bodźce stresowe. Pod wpływem różnego rodzaju czynników, takich jak emocje, wysiłek fizyczny, zimno lub wysoka temperatura otoczenia, uraz, krwotok, choroby zakaźne itp., czynność układu podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowego wybitnie się zwiększa. Zespoły chorobo­we spowodowane niedoborem lub nadmiarem glikokortykosteroidów.

Androgeny nadnerczowe. Są to hormony wytwarzane przez wew­nętrzną warstwę kory nadnerczy, zwaną warstwą siatkowatą. Najważ­niejszymi przedstawicielami tej grupy hormonów są: dehydroandrosteron (DHA) i androstendion (wytwarzane również w jądrach) oraz 11-androstendion i adrenosteron. Hormony te wykazują działanie podobne do działania testosteronu i przyczyniają się do rozwoju drugorzędowych (wtórnych) cech płciowych męskich (np. owłosienia typu męskiego). Wykazują też działanie metaboliczne, polegające na zwiększaniu syntezy białek w tkankach. Wydzielanie androgenów nadnerczowych pobudza hormon przysadki – adrenokortykotropina (ACTH).

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.