Układ wegetatywny

Nerwowy układ wegetatywny, zwany też autono­micznym, reguluje czynność narządów wew­nętrznych, szerokość naczyń krwionośnych i przebieg procesów przemiany materii w tkankach. Tworzą go ośrodki wegetatywne oraz zwoje i włókna nerwowe. Te ostatnie skupiają się w ner­wy wegetatywne lub wchodzą w skład splotów wegetatywnych.

Układ wegetatywny składa się z układu współczulnego (sympatycznego) i przywspółczulnego (parasympatycznego). Oba te układy działają przeciwstawnie na narządy, choć w istocie ściśle współdziałają w ich regulacji.

Ośrodki układu współczulnego znajdują się w części piersiowej rdzenia kręgowego, zaś przywspółczulnego — w części krzyżowej rdzenia i w pniu mózgu. Włókna nerwowe wychodzą­ce z tych ośrodków dochodzą do zwojów wegetatywnych, stąd są nazy­wane włóknami przedzwojowymi. W zwojach włókna przed- zwojowe tworzą synapsy z następnymi neuronami. Neuryty tych neuronów, zwane włóknami pozazwojowymi, opuszczają zwoje i podążają do narządów.

Zwoje współczulne są umiejscowione w pobliżu kręgosłupa, stąd są nazywane zwojami kręgowymi. Przez liczne połączenia między sobą tworzą pień współczulny. Zwoje przywspół­czulne natomiast leżą bardziej na obwodzie, tj. w sąsiedztwie, a nie­kiedy w obrębie unerwianych narządów. Takie położenie mają także niektóre zwoje współczulne w jamie brzusznej.

W obrębie pnia współczulnego wyróżnia się najwyżej położony i naj­większy zwój gwiaździsty. Wychodzące z niego włókna unerwia­ją mięsień rozszerzający źrenicę, a także dochodzą do serca. W jamie brzusznej są dwa duże sploty współczulne: trzewny i podbrzuszny. Ze splotu trzewnego wychodzą włókna unerwiające głównie żołą­dek i wątrobę, ze splotu podbrzusznego – włókna unerwiają­ce jelita i pęcherz moczowy.

W skład układu współczulnego wchodzi też rdzeń nadnerczy, zaliczany również do gruczołów dokrewnych. Wytwarza on i wydziela do krwi dwa hormony – adrenalinę i noradrenalinę.

Największą częścią układu przywspółczulnego i jednocześ­nie największym nerwem wegetatywnym jest nerw błędny, mają­cy ośrodek w rdzeniu przedłużonym. Unerwia on wszystkie narządy w obrębie klatki piersiowej i wiele narządów w jamie brzusznej. Inne włókna przywspółczulne wychodzące z pnia mózgu unerwiają gruczoły ślinowe i mięsień zwężający źrenice.

Układ wegetatywny zawiera też włókna czuciowe, odprowa­dzające impulsy interoceptorów. Większość tych impulsów nie docho­dzi do świadomości, lecz uczestniczy w odruchach wegetatywnych.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.