Układ rąbkowy

Do lepiej poznanych części układu rąbkowego należą: ciało migda­łowate, podwzgórze i przegroda przezroczysta. Układ rąbkowy: 1) wyk­rywa potrzeby organiczne ustroju (np. niedobór składników pokarmo­wych), 2) steruje popędami i mechanizmami prowadzącymi do ich za­spokojenia, 3) kieruje oceną zjawisk w aspekcie przyjemności i przyk­rości, 4) reguluje czynności układu wegetatywnego i hormonalnego.

Sterowanie popędami. Poszczególnymi popędami sterują wyspecja­lizowane obszary układu rąbkowego, zwane ośrodkami tych popędów. Niektóre popędy mają ośrodki o przeciwstawnym dzia­łaniu – pobudzającym lub hamującym.

Ośrodek głodu mieści się w bocznej części podwzgórza. Współ­działa on z antagonistycznym ośrodkiem sytości umiejscowio­nym w jądrze brzuszno-przyśrodkowym podwzgórza. Oba te ośrodki mają wspólną nazwę: ośrodki pokarmowe. Ich czynność jest re­gulowana przez stężenie glukozy we krwi dopływającej do podwzgó­rza. Gdy stężenie to jest niskie (hipoglikemia), ośrodek głodu przewa­ża nad ośrodkiem sytości, i odwrotnie — ośrodek sytości dominuje nad ośrodkiem głodu podczas podwyższonego stężenia glukozy w krwi (hiperglikemii), np. po posiłku. Wysokość stężenia glukozy we krwi jest wykrywana przez glukoreceptory znajdujące się w obrębie ośrodków pokarmowych. Wykryto tam również receptory wrażliwe na stęże­nie innych składników pokarmowych, takich jak aminokwasy i kwasy tłuszczowe. Gdy przeważa ośrodek głodu, odczuwamy głód, zaś pobu­dzenie ośrodka sytości powoduje uczucie nasycenia pokarmowego i hamuje jedzenie. Jądro brzuszno-przyśrodkowe podwzgórza re­guluje zapotrzebowanie energetyczne (kaloryczne) organizmu w dłuż­szych odcinkach czasu — dni i tygodni. Zakłócenie tej regulacji może prowadzić do otyłości.

Z ośrodkiem głodu sąsiaduje ośrodek pragnienia. Pobudze­nie tego ośrodka przez krew o zwiększonym stężeniu osmotycznym po­woduje uczucie pragnienia i równocześnie prowadzi do wydzielenia przez tylną część przysadki hormonu antydiuretycznego (ADH), który hamuje wydalanie wody przez nerki.

Popędami strachu i wściekłości sterują ośrodki podwzgó­rza i ciała migdałowatego. Pobudzenie tych ośrodków u zwierząt wyz­wala ucieczkę lub agresję. U człowieka agresywność jest ograniczona wymogami życia społecznego. Jej substytutem jest uczucie gniewu lub konfliktowość z otoczeniem.

Popędem seksualnymi macierzyńskim kierują mecha­nizmy nerwowe powiązane z ośrodkami regulującymi wydzielanie hor­monów gonadotropowych przez przysadkę. Na funkcjonowanie tych mechanizmów wpływają hormony płciowe.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.