UDZIAŁ UKŁADU HORMONALNEGO W POWSTAWANIU CHORÓB

Układ wydzielania wewnętrznego (hormonalny), obok układu ner­wowego, ma nadrzędne znaczenie w regulacji wszystkich czynności ustroju. Istnieją bardzo silne związki między tymi układami: układ nerwowy działa poprzez wydzielanie swoistych substancji neuro­hormonalnych, tzw. mediatorów lub przekaźników, m.in. wpływających na wydzielanie niektórych hormonów. Pewne hormony wytwarzane są w mózgu, np. podwzgórze produkuje hormony uwalniające i hamujące wydzielanie hormonów przysadki. Wreszcie niektóre z klasycznych gruczołów dokrewnych sta­nowią część składową układu nerwowego, jak przysad­ka i rdzeń nadnerczy. Dlatego też zaburzeń hormonalnych nie można rozpatrywać w oderwaniu od zmian czynności układu nerwowego. Spośród gruczołów dokrewnych szczególne znaczenie mają: podwzgó­rze, przedni płat przysadki i kora nadnerczy, tworzące tzw. układ podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowy i pełniące istotną rolę w uruchomieniu reakcji alarmowej oraz odpornościowej w warunkach stresu.

Zaburzenia hormonalne mają złożony charakter. Mogą one dotyczyć syntezy hormonów lub prohormonów, magazynowa­li i a hormonów i uwalniania ich do krwiobiegu oraz trans­portu do tkanek. Upośledzenie funkcji hormonów znajdujących się już we krwi może być spowodowane niedoborami białek transpor­tujących dany hormon lub niemożnością związania się z receptorami komórek docelowych.

Regulacja syntezy i wydzielania hormonów obwo­dowych odbywa się poprzez sprzężenie zwrotne z przysadką lub z procesami sterowanymi przez określony hormon. Zaburzenia regulacji mogą spowodować tworzenie nadmiernych ilości hormonów lub zmniejszenie ich syntezy.

Uwalnianie hormonu uzależnione jest od wpływu układu nerwowego, dlatego też zaburzenia czynności tego układu mają istot­ne znaczenie w zaburzeniach hormonalnych. Ta zależność obu ukła­dów jest wyraźna, zwłaszcza w przypadku uwalniania hormonów tylnego płata przysadki, w którym jedynie gromadzą się sub­stancje wytwarzane w komórkach podwzgórza, a także w uwalnia­niu hormonów przedniego płata przysadki przez specjal­ne czynniki uwalniające lub hamujące (hormony podwzgórzowe), które regulują czynność wydzielniczą tego płata. Także z rdzenia nadnerczy adrenalina i noradrenalina są uwalniane po pobudzeniu przez współ­czulne włókna przedzwojowe (z tego względu rdzeń nadnerczy jest traktowany jako zwój nerwowy, a nie jako typowy gruczoł wydziela­nia dokrewnego).

W większości przypadków hormony transportowane są do tkanek przez białka osocza krwi, co zapobiega wydalaniu hormonów przez nerki. Stany ogólnego niedoboru białek wywołują zatem zmniejszoną czynność hormonalną i odwrotnie — niektóre hormony mogą tworzyć z białkami (zwykle patologicznymi) tak silne wiązania, że praktycznie nie docierają do tkanek. W obu przypadkach występu­ją kliniczne objawy niedoczynności określonego gruczołu.

Zaburzenia hormonalne mogą wynikać również z nieprawidło­wej struktury hormonu, uniemożliwiającej połączenie się z re­ceptorem komórki docelowej, bądź też z mutacji białka recepto­rowego, która nie dopuszcza do łączenia się tego białka z hormonem. W normalnych warunkach hormony białkowe są unieczynniane po po­łączeniu się z receptorami komórkowymi tkanek docelowych, nato­miast hormony niebiałkowe są metabolizowane w odpowiednich na­rządach, głównie w wątrobie. Jeśli tkanka docelowa traci zdolność do łączenia się z hormonem lub wątroba jest niewydolna, następuje nadmierne nagromadzenie się hormonów i rozwija się stan wysokiej nadczynności.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.