Podstawowe związki organiczne

Białka, proteiny. Są to organiczne związki wielkocząsteczkowe zbudowane z aminokwasów, zawierających w swej cząsteczce gru­pę kwasową (COOH) i aminową (NH2). Budowa białek jest bardzo zróżnicowana. O ich właściwościach decyduje zarówno skład amino­kwasów tworzących łańcuchy peptydowe, jak i wzajemne ułożenie tych łańcuchów w cząsteczce. W organizmie człowieka o masie 70 kg występuje ok. 10 kg białek. Białka spełniają z nim wielorakie funkcje; są elementami struktury komórek, enzymami, hormonami, receptora­mi, przeciwciałami wytwarzanymi w procesach odpornościowych itp. Dostarczają też składników do wytwarzania innych substancji, np. glukozy.

Białka są syntetyzowane z aminokwasów w komórkach na podstawie informacji genetycznej zakodowanej w strukturze kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA). Źródłem aminokwasów są białka zwierzęce i roślinne zawarte w pokar­mie. W organizmie jedne aminokwasy mogą przekształcać się w inne. Pewnych aminokwasów organizm nie może jednak wytworzyć w dosta­tecznej ilości. Występują one tylko w białku zwierzęcym i w związku z tym niezbędne jest spożywanie tego białka w formie mięsa i nabiału.

Białka organizmu są stale wymieniane. Ulegają one rozkłado­wi, polegającemu na odłączaniu od cząsteczki poszczególnych ami­nokwasów. Aminokwasy te mogą być ponownie użyte do syntezy biał­ka, ale część z nich podlega dalszej degradacji, której ostatecznym produktem, podobnie jak przy utlenianiu innych związków organicz­nych, jest dwutlenek węgla i woda. W procesie tym uwalniana jest energia.

Azot grup aminowych po przemianie w amoniak lub mocznik jest wydalany z moczem. Porównanie ilości azotu wydalonego z moczem i podanego w białkach pokarmowych nosi nazwę bilansu azoto­wego. Bilans ten jest ujemny w stanach niedożywienia lub wtedy, gdy rozkład białek przebiega bardzo intensywnie, np. pod wpływem to­ksyn bakteryjnych, przy zwiększonym wydzielaniu hormonów nasilają­cych rozkład białek (np. kortykosterydów), w chorobach nowotworo­wych, itp. Dodatni bilans azotowy towarzyszy nasilonej syntezie białek, np. w okresie intensywnego wzrastania, w ciąży, podczas re­konwalescencji po przebyciu różnych chorób itp. Dobowe zapotrzebo­wanie na białka dostarczane w pokarmie wynosi ok. Ig/kg masy ciała.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.