Żelazo

Około 55% żelaza zawartego w organizmie wchodzi w skład hemoglobiny i odgrywa podstawową rolę w wiązaniu tlenu. Że­lazo, pobrane w pokarmach, wchłania się w jelicie cienkim. Dostaw­szy się do krwi wchodzi w luźne połączenie z białkiem transfe­ry na. W wątrobie żelazo odłącza się od transferyny i wiąże się z białkiem apoferrytyną tworząc ferrytynę. Hemoglobina pochodząca z rozpadłych krwinek czerwonych zostaje wychwytana przez komórki układu siateczkowo-śródbłonkowego, zaś zawarte w niej żelazo albo wchodzi w skład nowo tworzonych cząsteczek hemoglobi­ny albo jest magazynowane w wątrobie w postaci ferrytyny. Ferryty – na stanowi rezerwuar, z którego organizm może czerpać, w razie po­trzeby, żelazo do syntezy barwnika krwi. Pewną ilość żelaza (0,6 mg/dobę) organizm traci z kałem, a u kobiet także z krwią miesiączko­wą (0,7 mg/dobę). Ubytek ten musi być uzupełniony przez żelazo za­warte w pokarmach.

Witamina B12 jest niezbędna do syntezy kwasów nukleinowych i jej niedobór powoduje zahamowanie wzrostu wszystkich tkanek. Brak witaminy B12 odbija się niekorzystnie na dojrzewaniu krwinek czerwo­nych, których powstawanie jest, w normalnych warunkach, szczególnie intensywne.

W wyniku niedoboru witaminy B12 zahamowany zostaje rozwój erytroblastów, a te, które powstają, osiągają większe rozmiary, przez co nazwano je megaloblastami. Także dojrzałe erytrocyty, zwane w tych przypadkach makrocytami, są większe od normalnych krwi­nek. Makrocyty zawierają więcej hemoglobiny, ale są mniej odporne na czynniki mechaniczne i chemiczne i okres ich życia jest krótszy.

Niedobór witaminy B12 najczęściej wiąże się z zaburzeniami jej wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Normalnie witamina B12 łą­czy się w przewodzie pokarmowym z tzw. czynnikiem wew­nętrznym, wytwarzanym przez błonę śluzową żołądka, i w tym po­łączeniu wchłania się do krwi w jelicie cienkim. Brak czynnika wew­nętrznego uniemożliwia przyswajanie tej witaminy przez organizm i prowadzi do niedokrwistości Addisona-Biermera, zwanej dawniej nie­dokrwistością złośliwą.

Krwinki białe, czyli leukocyty, dzieli się na granulocyty, monocyty i limfocyty. Krwinki te biorą udział w czynnościach odpor­nościowych organizmu.

Granulocyty stanowią 60 – 80% wszystkich krwinek białych. W ich cytoplazmie występują ziarnistości o różnym powinowactwie do barwników kwaśnych i zasadowych. Granulocyty barwiące się barwni­kami kwaśnymi i zasadowymi noszą nazwę obojętnochłonnych (55 — 75% krwinek białych), barwiące się barwnikami kwaśnymi — kwasochłonnych (1 — 5% wszystkich krwinek białych), a barwią­ce się barwnikami zasadowymi – zasadochłonnych (1%). Wszystkie granulocyty pochodzą z mieloblastu powstającego z komórki pnia. W toku dojrzewania mieloblast przekształca się w promielocyt, który w wyniku dalszego rozwoju różnicuje się w mielocyty obojętnochłonne, kwasochłonne i zasadochłonne, a te, doj­rzewając, przekształcają się w granulocyty. Dojrzewające granulocyty różnią się wyglądem jądra, u młodszych jądro jest pałeczkowate, u starszych – segmentowane. Nie wszystkie granulocyty wytworzone w szpiku kostnym przechodzą do krwi – znaczna ich liczba pozostaje w pulach rezerwowych, skąd w razie potrzeby zostaje uruchomiona. Wzrasta wówczas liczba leukocytów we krwi obwodowej – występuje tzw. leukocytoza. Na przykład po spożyciu posiłku dochodzi do leukocytozy trawiennej. Znaczna leukocytoza towarzyszy stanom zapalnym.

Granulocyty obojętnochłonne — neutrofile — od­grywają ważną rolę w mechanizmach odpornościowych, ponieważ ma­ją zdolność pożerania (fagocytozy) bakterii i zużytych komórek. Funk­cje swoje pełnią zarówno znajdując się w naczyniach krwionośnych, jak też po wyjściu z nich, kiedy to przechodzą do tkanek i gromadzą się w ogniskach zapalnych.

Liczba granulocytów kwasochłonnych – eozynofilów – we krwi wzrasta w stanach uczuleniowych (alergicznych). Zjawisko to nosi nazwę eozynofilii. W stanach tych uwalniają się w tkankach znaczne ilości histaminy. Dzięki działaniu przeciwhistaminowemu eozynofile niwelują szkodliwe działanie tego związku na komórki.

Granulocyty zasadochłonne – bazo file – wydzielają heparynę, związek przeciwdziałający krzepnięciu krwi. Zapobiega to tworzeniu się zakrzepów, zwłaszcza wokół ognisk zapalnych.

Monocyty znajdujące się we krwi są zaliczane do makrofagów ruchomych, spełniających podobne funkcje żerne jak makrofagi tkankowe. Są one zdolne do rozmnażania się, przez co odgrywają waż­ną rolę w gojeniu się ran (tworzenie ziarniny).

Monocyty pożerają, czyli fagocytują drobne cząsteczki ciał obcych i zagęszczają je w wodniczkach w swojej cytoplazmie. Po rozpadzie monocytów cząsteczki te są nagromadzone w dużym skupieniu, co uła­twia limfocytom B wytwarzanie odpowiednich przeciwciał. Ważną właściwością monocytów jest zdolność wytwarzania interferonu — związku o działaniu przeciwwirusowym. Interferon, powstały w monocytach pod wpływem wirusa, wydostaje się z nich i hamuje rozwój wirusa w innych komórkach.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.