Czynniki biologiczne

Wśród biologicznych czynników chorobotwórczych szczególne zna­czenie mają drobnoustroje (zwłaszcza wirusy i bakterie) ze względu na ich ogromne rozpowszechnienie w przyrodzie, a także pasożyty zwie­rzęce i roślinne.

Drobnoustroje. Wtargnięcie określonych drobnoustrojów chorobo­twórczych do organizmu może wywołać chorobę zakaźną. W pewnych warunkach zakażenie może występować w formie bezobjawowej, co łą­czy się z problemem nosicielstwa, ważnym z punktu widzenia epide­miologii i leczenia.

Drobnoustroje wywołują proces chorobowy tylko wówczas, gdy ma­ją odpowiednią zjadliwość, czyli zdolność przenikania do orga­nizmu tzw. wrotami zakażenia, rozmnażania się w nim i ła­twego rozprzestrzeniania. Chorobotwórcze działanie bakterii spowodo­wane jest przez ich egzotoksyny, czyli produkty przemiany ma­terii wydzielane na zewnątrz, lub endotoksyny, tj. substancje komórkowe uwalniane po rozpadzie bakterii. Mechanizm chorobotwór­czego działania wirusów jest inny i polega na wprowadzeniu gene­tycznego materiału wirusa, czyli kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA) albo rybonukleinowego (RNA), do komórki zakażonej i na znacznej zmianie przemiany materii komórki — tworzą się wówczas toksyczne dla komórek białka „wirusopochodne”.

Pasożyty zwierzęce człowieka dzieli się na trzy grupy: pier­wotniaki (np. rzęsistek pochwowy, zarodziec malarii, pełzak czer­wonki), robaki (płazińce i obleńce) i stawonogi (świerzbowiec, kleszcze, wszy, pluskwy, komary i in.). Ciężkie schorzenia wywołują takie robaki, jak glista ludzka (uszkadza śluzówkę jelit i wątro­bę), owsiki, tasiemce (wywołują hipowitaminozy, uszkodzenia narządów miąższowych, niedokrwistość) i przywry.

Pasożyty roślinne człowieka. Do najgroźniejszych należą: grzy­by, wywołujące grzybice skóry i niekiedy narządów wewnętrz­nych oraz drożdże, wywołujące trudno leczące się drożdżyce. Chorobotwórczymi czynnikami roślinnymi są także substancje to­ksyczne – jady, głównie alkaloidy. Niektóre z nich już w niewiel­kich dawkach powodują ciężkie zatrucia, a nawet śmierć. Do takich toksyn należy np. solanina w zielonych pomidorach oraz w zazie­lenionych i kiełkujących ziemniakach, ergotamina i ergotoksyna w sporyszu pasożytującym w kłosach zboża, muskaryna w grzybach trujących i atropina w pokrzyku wilczej jagodzie. Większość z tych toksyn w odpowiedniej dawce i formie ma zastoso­wania w lecznictwie.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.