Mikrokrążenie

Drobne tętniczki i żyły oraz naczynia włosowate tworzą tzw. mik­rokrążenie, w którym zachodzi wymiana dyfuzyjna sub­stancji odżywczych i produktów przemiany materii między krwią i przestrzenią śródmiąższową otaczającą bezpośrednio komórki.

Gęstość sieci naczyń włosowatych w poszczególnych tkankach jest tym większa, im wyższe jest zapotrzebowanie na tlen. Do narządów o najbogatszej sieci naczyń włosowatych należą: serce, mózg, wątroba i nerki oraz mięśnie szkieletowe. Powierzchnia wymiany dyfuzyjnej w poszczególnych tkankach i narządach zależy nie tylko od gęstości sie­ci naczyń włosowatych, ale także od stanu czynnościowego naczyń przedwłośniczkowych oraz od przepuszczalności samych naczyń. Skurcz naczyń przedwłośniczkowych, mających rozbudowaną warstwę mięśni gładkich (zwieraczy), może doprowadzić do znacznego ograni­czenia lub nawet do całkowitego zahamowania przepływu krwi przez duże obszary mikrokrążenia. Krew płynie wówczas przez tzw. zespo­lenia tętniczo-żylne z ominięciem obszaru wymiany dyfuzyj­nej. Przy całkowitym rozluźnieniu zwieraczy przedwłośniczkowych w określonym obszarze przepływ przez naczynia włosowate tego obszaru może wzrosnąć od kilku do kilkunastu razy.

Dyfuzja wody i substancji w niej rozpuszczonych poprzez ścianę na­czynia jest procesem dwukierunkowym. O kierunku przesunięcia pły­nu między osoczem i płynem pozanaczyniowym (oraz o objętości tego płynu) decyduje efektywne ciśnienie filtracyjne. Jest ono wypadkową ciśnienia hydrostatycznego w naczyniach włosowatych, ciśnienia hydrostatycznego płynu pozanaczyniowego (tkankowego), ciśnienia onkotycznego (ciśnienie osmotyczne koloidów) osocza i ciś­nienia onkotycznego płynu tkankowego.

W sieci tętniczych naczyń włosowatych efektywne ciśnienie filtra­cyjne ma wartość dodatnią. Płyn jest tu przesuwany z naczyń do prze­strzeni pozanaczyniowej (filtrowany). W sieci żylnej naczyń włosowa­tych efektywne ciśnienie filtracyjne jest ujemne. Płyn jest przesuwa­ny z przestrzeni pozanaczyniowej do naczyń (reabsorbowany).

Przeciętna wartość efektywnego ciśnienia filtracyjnego we wszyst­kich naczyniach włosowatych mikrokrążenia jest nieznacznie dodatnia. Istnieje więc nierównowaga ciśnień na korzyść filtracji, prowa­dząca do ciągłej utraty płynu do przestrzeni pozanaczyniowej. Płyn ten zostaje odprowadzony do układu krążenia drogą naczyń limfatycz­nych.

Spośród wymienionych wyżej czynników decydujących o wielkości filtracji, szybkim i częstym zmianom ulega jedynie ciśnienie hydrosta­tyczne w naczyniach włosowatych. Wielkość tego ciśnienia zależy za­równo od oporu przepływu w naczyniach za włośniczkami, jak i od oporu w naczyniach przedwłośniczkowych. Przy wzroście oporu przedwłośniczkowego (np. podczas skurczu tętniczek), ciśnienie hydrosta­tyczne w naczyniach włosowatych maleje. Proces reabsorpcji przewa­ża wówczas nad procesem filtracji i dochodzi do tzw. autotransfuzji, czyli przesunięcia płynu tkankowego do układu krążenia. Pro­ces ten odgrywa ważną rolę w wyrównywaniu objętości krwi podczas krwotoku. Zmniejszenie oporu przed włośniczkowego (rozkurcz tętni­czek) lub wzrost oporu pozawłośniczkowego (np. zastój żylny) powodu­ją podwyższenie ciśnienia krwi w naczyniach włosowatych i utratę płynu z naczyń do przestrzeni pozanaczyniowej, co może prowadzić do obrzęku tkanek.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.