Czynność naczyń tętniczych

Naczynia tętnicze należą do wysokociśnieniowej części układu krą­żenia. Transportują one krew z serca do tkanek, odciążają pracę ser­ca, utrzymują odpowiednie ciśnienie napędowe oraz do­stosowują dopływ krwi do poszczególnych narządów i tkanek w zależ­ności od ich potrzeb. Od napięcia sprężystego ścian naczyń tętniczych, rozciągniętych przez znajdującą się w nich w danej chwili objętość krwi, zależy ciśnienie tętnicze.

Ciśnienie tętnicze ma charakter pulsacyjny. Wartość osiągana w momencie szczytu wyrzutu krwi przez komory nazywana jest ciś­nieniem skurczowym. Jest ono przenoszone na cały układ tęt­niczy. W okresie późnego rozkurczu, kiedy serce nie tłoczy krwi, ciś­nienie w układzie krążenia nie maleje do zera, lecz obniża się stopnio­wo. Najniższą wartość ciśnienia tętniczego nazywa się ciśnieniem rozkurczowym. Ciśnienie to umożliwia utrzymanie ciągłego prze­pływu krwi w układzie krążenia pomimo nieciągłego wypływu krwi z komór serca.

Istotną rolę w utrzymaniu przepływu krwi w okresach między skur­czami serca odgrywają duże naczynia tętnicze, głównie aorta. Odznaczają się one wysoką sprężystością i niską podatnością na rozciąganie. Dzięki temu mogą pełnić rolę tzw. powietrzni ukła­du krążenia, działającej na następującej zasadzie: podczas skur­czu komór jedynie część krwi wypływającej z serca zostaje przesunięta do dalszych części układu krążenia, pozostała część zostaje zmagazy­nowana w początkowym odcinku układu tętniczego, rozciągając jego ściany; w ten sposób część energii wytwarzanej przez kurczący się mięsień sercowy zostaje zmagazynowana w postaci energii sprężystej rozciągniętych naczyń tętniczych i jest następnie zużywana na utrzy­mywanie ruchu krwi podczas późnego rozkurczu serca. Istnienie po­wietrzni odgrywa ważną rolę w odciążeniu pracy serca. Zapobiega ono również występowaniu znacznych wahań ciśnienia w układzie krą­żenia.

Gwałtownemu obniżeniu ciśnienia tętniczego w okresie rozkurczu i pauzy serca zapobiega również opór przepływu stwarzany przez małe tętnice i tętniczki, mające dobrze rozwiniętą mięśniówkę. Jej skurcz lub rozluźnienie powoduje duże zmiany średnicy naczyń. Dzię­ki temu naczynia te odgrywają ważną rolę w regulacji oporu naczy­niowego oraz dystrybucji krwi do poszczególnych obszarów naczynio­wych.

Różnica między ciśnieniem skurczowym i rozkurczowym nosi nazwę ciśnienia tętna. Teoretyczna średnia wartość ciśnienia w czasie trwania całego cyklu pracy serca nosi nazwę ciśnienia śred­niego. Ciśnienie to można z pewnym przybliżeniem obliczyć dodając do ciśnienia rozkurczowego 1/3 ciśnienia tętna. U zdrowych młodych osób ciśnienie skurczowe wynosi 120 mmHg (16 kPa), ciśnienie roz­kurczowe 75 mm Hg (10 kPa), a ciśnienie średnie 90 mm Hg (12 kPa). Ciśnienie tętnicze wzrasta wraz z wiekiem. Za górną prawidłową war­tość ciśnienia, niezależnie od wieku, przyjmuje się 140 mmHg (18,6 kPa) dla ciśnienia skurczowego i 90 mm Hg (12 kPa) dla ciśnienia roz­kurczowego.

Ciśnienie tętnicze powinno być oceniane na podstawie szeregu po­miarów powtarzanych w spoczynku. Podczas wysiłku fizycznego ciś­nienie tętnicze może ulec znacznemu podwyższeniu. Z pewnym przybli­żeniem można powiedzieć, że ciśnienie skurczowe wzrasta w tych sytuacjach, w których wzrasta objętość wyrzutowa serca lub dochodzi do zesztywnienia ścian aorty, natomiast ciśnienie roz­kurczowe wzrasta wskutek wzrostu oporu obwodowego oraz przyspieszenia częstości skurczów serca.

Chwilowe, miejscowe odkształcenie sprężyste tętnicy i towarzyszący temu wzrost ciśnienia, pojawiające się rytmicznie i zgodnie ze skur­czami serca, nosi nazwę tętna. Tętno rozprzestrzenia się pod posta­cią fali od aorty do najdrobniejszych naczyń tętniczych z szybkością 4,0-2,0 m/s.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.