Nieswoiste reakcje odpornościowe

Odporność nieswoista, dziedziczna jest naturalną, fiz­jologiczną reakcją i ma również charakter czynny i bierny.

Odporność czynna nieswoista polega na wychwytywaniu i ni­szczeniu antygenów przez odpowiednie komórki, zwane fagocytami — odporność komórkowa, lub na obronnym działaniu pły­nów ustrojowych – odporność humoralna.

Odporność komórkowa. Fagocyty, czyli komórki żerne, dzielą się na dwa rodzaje: należące do układu siateczkowo-śródbłonkowego, duże komórki makrofagi i należące do białych ciałek krwi mikrofagi, będące małymi granulocytami obojętnochłonnymi. Ko­mórki żerne mają zdolność fagocytowania, tj. wchłaniania i tra­wienia bakterii, komórek ustrojowych (np. podczas rozpadu tkanki) i cząsteczek mineralnych.

Odporność humoralna związana jest z występowaniem w płynach ustrojowych, a głównie we krwi, silnie swoiście działających substancji. Do najważniejszych z nich należy komplement, czyli dopełniacz, tj. układ co najmniej 11 białek, aktywowanych w poszcze­gólnych etapach działania na powierzchni komórki bakteryjnej. W końcowym etapie komplement doprowadza do lizy, czyli rozpu­szczenia komórki z wydzieleniem szeregu biologicznie czyn­nych substancji, określanych jako mediatory odczynu zapal­nego (histamina, serotonina, czynniki chemotaktyczne i in.).

W odporności przeciwwirusowej istotne znaczenie ma układ kilku białek zwany interferonem. Ma on zdolność aktywo­wania szeregu enzymów, z końcową aktywną endonukleazą, powodu­jącą rozpad kwasu nukleinowego wirusa.

Odporność bierna nieswoista. Pierwszą i często decydującą zapo­rę przeciw wtargnięciu drobnoustrojów stanowią mechanizmy biernej odporności nieswoistej. Duże znaczenie przypisuje się zwłaszcza och­ronnej budowie skóry i błon śluzowych. Stanowią one barierę mechaniczną, z tym że śluzówki „wykazują” ponadto odruchy obronne, takie jak łzawienie, kichanie, wymioty, biegunka, a ich wydzieliny są przy tym silnie toksyczne dla bakterii (lizozym w ślinie i łzach, kwaśny sok żołądkowy). Ochronny wpływ wykazują też wszystkie rodzaje tkanki łącznej. Innym czynnikiem odporności nie­swoistej biernej jest ciepłota ciała. Jej wzrost unieszkodliwia bakterie lub hamuje ich rozwój, obniżenie temperatury organizmu przeciwnie — uaktywnia bakterie chorobotwórcze. Istotnym elemen­tem odporności nieswoistej jest też metabolizm tkanek orga­nizmu, a więc stan ich utlenowania (hamowanie rozwoju bez­tlenowców w warunkach właściwego dostępu powietrza i wysokiego utlenowania hemoglobiny krwi), stężenie dwutlenku węgla (przy jego wzroście następuje np. zahamowanie rozwoju prątków gruźlicy), za­wartość witamin, cukrów, białek i innych związków.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.