Gruczoły wydzialania wewnętrznego

Gruczoły wydzielania wewnętrznego, zwane też dokrewnymi, nie mają przewodów wyprowadzających. Wydzielina ich, nazywana hormonem, dostaje się bezpośrednio do układu krążenia (do krwi), płynu mózgowo-rdzeniowego lub tkanek. Hormony wywiera­ją wpływ na różne procesy życiowe organizmu.

Gruczoły dokrewne położone w róż­nych częściach ciała mają różny kształt, wielkość i budowę. Zalicza się do nich: przysadkę, szyszynkę, tarczy­cę, przytarczyce, nadnercza, narząd wyspowy trzustki i gruczoły płciowe – jajniki u kobiet, jądra u mężczyzn.

Przysadka (hypophysis) leży w dole przysadki, który znajduje się na po­wierzchni górnej kości klinowej (siod­ło tureckie) na podstawie mózgu. Wielkość jej można porównać z pestką czereśni, masa zaś wynosi 0,5-0,9 g. Z podwzgórzem przysadka łączy się za pomocą lejka.

Przysadka składa się z dwóch pła­tów: przedniego (część gruczołowa) i tylnego (część nerwowa). Płat przedni jest zbudowany z komórek, których liczba i powinowactwo do barwników zmienia się w zależności od ich stanu czynnościowego. Pomię­dzy płatem przednim i podwzgórzem biegnie wzdłuż łączącego je lejka układ wrotny żylno-żylny. Przez układ ten dostają się do przysadki wytwa­rzane w podwzgórzu hormony uwal­niające lub hamujące wydzielanie hormonów przysadkowych. Przedni płat przysadki wydziela następujące hormony: hormon wzrostu (GH), czyli somatotropinę (STH), hormon tyreotropowy (TSH), kortykotropowy (adrenokortykotropinę, ACTH), folikulotropowy (folikulostymu- linę, FSH), hormon luteinizujący (LH), prolaktynę (LTH), hormon me- lanotropowy (MSH).

Płat tylny przysadki jest zbudowany z obficie unaczynionego łącznotkankowego zrębu, w którym rozsiane są bardzo liczne włókna nerwowe bezrdzenne i pituicyty. Między komórkami zrębu znajduje się substancja wytwarzana w jądrze nadwzrokowym i przykomorowym podwzgórza, przekazywana do tylnego płata przysadki przez lejek. Substancję tę stanowią dwa neurohormony: wazopresyna argininowa (AVP), nazywana również hormonem antydiuretycznym (ADH), oraz oksytocyna. Hormony te w tylnym płacie przysadki zostają uwol­nione do krwi.

Szyszynka (corpus pineale) jest częścią nadwzgórza w międzymózgowiu. Leży pod płatem ciała modzelowatego, kształtem przypomina spłaszczony stożek, ma długość 8-12 mm i masę 20 – 40 mg. Jej miąższ tworzą komórki zwane pinealocytami. Szyszynka wydziela hor­mon melaninę oraz związki polipeptydowe.

 

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.