Zróżnicowanie czynnościowe komórek — tkanki

Grupy wyspecjalizowanych komórek tworzą tkanki. Rozróżnia się cztery podstawowe ich rodzaje: tkankę mięśniową, tkankę ner­wową, tkankę nabłonkową i tkankę łączną. Każda z nich obejmuje wiele rodzajów komórek.

Tkanka mięśniowa. Komórki tej tkanki, zwane włóknami mięśniowymi lub miocytami, cechuje zdolność kurczenia się, umożliwiająca im zmianę długości lub napięcia. Tkankę tę tworzą trzy podstawowe rodzaje komórek: 1) włókna poprzecznie prążkowane, bu­dujące mięśnie szkieletowe, których skurcze powodują ruchy kończyn, tułowia i głowy, 2) włókna poprzecznie prążkowane mięśnia sercowe­go, które kurcząc się tłoczą krew z przedsionków serca do komór i z komór serca do tętnic oraz 3) włókna gładkie, tworzące mięśnie gład­kie występujące w ścianach narządów wewnętrznych i naczyń krwio­nośnych; skurcze tych mięśni powodują takie czynności, jak rozdrab­nianie, mieszanie i przesuwanie treści pokarmowej w przewodzie po­karmowym, opróżnianie pęcherza moczowego, zmianę objętości krwi przepływającej przez naczynia krwionośne w różnych narządach itp.

Skurcze włókien mięśniowych wyzwalane są przez impulsy nerwowe lub przez impulsy wytwarzane w specjalnego typu komórkach mięśnio­wych, które same się nie kurczą. Komórki takie występują w niektó­rych narządach, np. w sercu. Umożliwiają one tym narządom pracę automa­tyczną, nie wymagającą stałego dopływu impulsów nerwowych. Włó­kna mięśni gładkich mogą być ponadto pobudzane do skurczu przez niektóre substancje chemiczne, np. hormony.

Tkanka nerwowa. Tkankę tę budują dwa rodzaje komórek: 1) ko­mórki nerwowe, zwane wraz ze swoimi wypustkami (włóknami nerwo­wymi) — neuronami lub neurocytami, oraz 2) komórki glejowe.

Komórki nerwowe, czyli neurony, mają zdolność wytwa­rzania sygnałów elektrycznych i przewodzenia ich przez swoje wypust­ki. Sygnały te – impulsy nerwowe — mogą być przekazywane innym komórkom nerwowym lub komórkom innych tkanek, w których inicjują właściwe im czynności, np. skurcz włókien mięśniowych, wy­dzielanie określonych substancji przez komórki gruczołowe itp. Układ nerwowy, zbudowany z komórek nerwowych, kontroluje w ten sposób czynności wszystkich narządów i organizmu jako całości

Komórki glejowe tworzą utkanie podporowe dla komórek ner­wowych i izolują je od innych tkanek. Komórki glejowe wpływają na przemianę materii komórek nerwowych tworząc wybiórczą barierę, za pośrednictwem której kontrolowana jest dostępność różnych substan­cji, np. odżywczych, dla tych komórek.

Tkanka nabłonkowa. Tkankę tę stanowi wiele rodzajów komórek. Część z nich rozmieszczona jest na powierzchni ciała i narządów wew­nętrznych. Komórki te izolują ciało oraz poszczególne narządy wew­nętrzne od otaczającego je środowiska i spełniają rolę selektywnych barier, umożliwiających wymianę różnych substancji chemicznych po­między tkanką narządów i otoczeniem. Przykładami komórek wyspe­cjalizowanych w transporcie substancji chemicznych są komórki na­błonka pęcherzyków płucnych, jelit, kanalików nerkowych, śródbłonka naczyń włosowatych.

Innego typu komórki nabłonkowe charakteryzuje zdolność wytwa­rzania i wydzielania różnych wydzielin, takich jak np. pot, śluz, łzy, enzymy trawienne, hormony. Są to komórki gruczołowe. Część z nich tworzy specjalne narządy — gruczoły. Do tkanki nabłonko­wej należą również komórki rozrodcze żeńskie (komórki jajowe) i mę­skie (plemniki).

Jeszcze inne komórki tkanki nabłonkowej spełniają rolę recepto­rów wrażliwych na działanie różnych czynników środowiska. Są one oplecione siecią zakończeń dośrodkowych włókien nerwowych, w któ­rych powstają impulsy nerwowe, przynoszące do ośrodkowego układu nerwowego informacje o zmianach zachodzących w otoczeniu komó­rek receptorowych. Przykładem takich komórek są komórki tzw. kub­ków smakowych w jamie ustnej oraz komórki włoskowe narządu Cortiego w uchu wewnętrznym.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.