Mitochondria

Są to kuliste lub pałeczkowate struktury licznie wy­stępujące we wszystkich komórkach, z wyjątkiem dojrzałych krwinek czerwonych. Struktury te otoczone są podwójną błoną, której część wewnętrzna tworzy liczne fałdy, tzw. grzebienie mitochon­drialne.

Mitochondria spełniają bardzo ważną rolę w komórce. Zachodzą w nich procesy utleniania z udziałem tlenu oraz sprzężone z tymi proce­sami wytwarzanie kwasu adenozynotrójfosforowego (ATP). Jest to związek wysokoenergetyczny, w którym magazynowana jest energia uwalniana w procesach utleniania. Rozkład ATP umożliwia ponownie uwolnienie energii i wykorzystanie jej w procesach biologicznych. Wszystkie procesy wymagające nakładu energii, np. reakcje syntezy różnych związków chemicznych, czynny transport przez błonę komór­kową, skurcze komórek mięśniowych itp., są sprzężone z rozkładem ATP. Związek ten nie jest magazynowany w komórce w większych ilościach. Jest on stale wytwarzany w mitochondriach, w których ciągle zachodzą procesy utleniania. Tempo tych procesów jest dostoso­wane do szybkości rozkładu ATP w komórce, czyli do wielkości ak­tualnego zużycia energii.

W mitochondriach również występują kwasy nukleinowe (DNA i RNA) i zachodzi synteza białek. Zawartość tych kwasów jest jednak niewielka, tak że większość białek mitochondrialnych jest syntetyzo­wana w rybosomach cytoplazmatycznych.

Rybosomy i polisomy są to ziarniste struktury zbudowane z kwa­su rybonukleinowego (RNA rybosomalny, rRNA) oraz białek. Ryboso­my są połączone z siateczką śródplazmatyczną lub występują jako po­jedyncze, wolne struktury albo w grupach od kilku do kilkudziesięciu sztuk. Zgrupowania te noszą nazwę polirybosomów lub po li­s o m ó w. W rybosomach odbywa się synteza białek zgodnie z instruk­cją zakodowaną w strukturze RNA informacyjnego (mRNA) pochodzą­cego z jądra komórkowego.

Lizosomy. Te kuliste struktury otoczone błoną zawierają hydrolazy — enzymy rozkładające białka. Spełniają one funkcję trawienną – rozkładają białka zużytych struktur wewnątrzkomórkowych oraz biał­ka wprowadzone do komórki z zewnątrz drogą endocytozy. Błona otaczająca lizosomy chroni białka komórkowe przed działaniem enzymów lizosomalnych. Ich działanie ujawnia się tylko wtedy, kiedy błona ta ulegnie uszkodzeniu. Zjawisko to występuje przy łączeniu się lizosomów z pęcherzykami powstającymi podczas endocytozy lub w cza­sie łączenia się lizosomów ze sobą. Ten ostatni proces umożliwia roz­kład zużytych struktur wewnątrzkomórkowych — lizosomy łączące się otaczają jednocześnie fragment komórki, który ma być strawiony.

Centriole. Są to parzyste, cylindryczne struktury z charaktery­stycznym układem mikrotubul, przypominającym wirnik turbiny. Centriole odgrywają ważną rolę w tworzeniu tzw. wrze­ciona podziałowego w czasie podziału komórki. W początkowym okresie podziału centriole dzielą się i po dwie wędrują w kierunku przeciwległym do biegunów komórki. Od każdej pary rozcho­dzi się wiązka mikrotubul: jedna ku obwodowi, a druga ku środkowi komórki. Wiązki mikrotubul biegnące ku środkowi umożliwiają prze­mieszczenie się chromatyd powstałych z podziału chromosomów.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.