Jądro komórkowe

Jądro komórkowe jest to pęcherzykowata struktura występu­jąca we wszystkich komórkach organizmu człowieka, z wyjątkiem krwinek czerwonych, w których ulega rozpadowi w procesie ich doj­rzewania. W niektórych komórkach występuje więcej niż jedno jądro, np. komórki wątroby mają dwa jądra, a komórki mięśni szkieletowych – kilkanaście.

Jądro otoczone jest podwójną błoną jądrową, o strukturze po­dobnej do struktury błony komórkowej. Wewnątrz jądra znajduje się plazma jądra, zwana karioplazmą lub nukleoplazmą, złożo­na z elementów ziarnistych i włóknistych zawieszonych w jednorodnej substancji nazywanej kariolimfą. W okresie między podziałami komórki w jądrze można wyróżnić strukturę ziarnisto-włóknistą, zwa­ną jąderkiem. W czasie podziału komórki (mitozy) jąderko znika.

Najważniejszym składnikiem plazmy jądra jest kwas dezoksy­rybonukleinowy (DNA). Ilość jego między podziałami komórki (w interfazie) jest stała, a w okresie bezpośrednio poprzedzającym po­dział komórki ulega podwojeniu (replikacja DNA). W komórkach roz­rodczych żeńskich i męskich przed zapłodnieniem ilość DNA jest o po­łowę mniejsza niż w innych komórkach (o połowę mniejsza liczba chromosomów).

Oprócz DNA w jądrze znajdują się różnego rodzaju białka oraz kwas rybonukleinowy (RNA).

Czynność jądra. W okresie między podziałami komórki czynność ta polega na kontroli procesów syntezy białek, a w okresie rozmnaża­nia się komórki — na przekazywaniu komórkom potomnym infor­macji genetycznej dotyczącej rodzaju syntetyzowanych przez komórkę białek strukturalnych i funkcjonalnych (np. enzymów, recep­torów itp.).

Informacja genetyczna „zapisana” jest w cząsteczkach kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA) w postaci sekwencji 4 nukleotydów: fosforanów tymidyny, cytydyny, adenozyny i guanozyny. Nukleotydy te tworzą długi łańcuch skręcony w podwójną spiralę. Całkowita długość spirali w jądrze wynosi ok. 2 m. W okresie między podziałami komórki (w interfazie) spirala ta upakowa­na jest w nieregularnych grudkach tworzących tzw. chromatynę jądrową. W okresie poprzedzającym podział komórki z chromatyny formowane są wydłużone parzyste struktury zwane chromoso­mami.

W okresie między podziałami w jądrze komórkowym odby­wa się transkrypcja DNA, czyli przepisywanie. Proces ten zapo­czątkowuje syntezę białek. Polega on na wytwarzaniu cząsteczek

RNA na nici DNA. Ułożenie nukleotydów w tym RNA odpowiada ok­reślonym odcinkom DNA. Odcinki te noszą nazwę genów i zawiera­ją informację o określonym łańcuchu peptydowym, mogącym spełniać funkcję enzymu, białka strukturalnego itp. Cząsteczki RNA wytwo­rzone w jądrze komórkowym, zwane RNA informacyjnym (messenger RNA, mRNA), przedostają się z jądra komórkowego do cytoplazmy, gdzie łączą się z rybosomami. W rybosomach — struktu­rach wytwarzanych przez jąderko — odbywa się translacja, czyli odczytywanie informacji zawartej w mRNA i synteza białek. W procesie tym uczestniczy RNA zawarty w rybosomach, zwany rybosonalnym, oraz RNA przenośnikowy. Kolejność nukleoty­dów w cząsteczce mRNA decyduje o rodzaju aminokwasów użytych do budowy łańcuchów peptydowych białek i o kolejności przyłączania po­szczególnych aminokwasów.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.