Zdolność do wysiłków, wydolność fizyczna i tolerancja wysiłkowa

Zdolność do wykonywania różnego rodzaju wysiłków fi­zycznych zależy od różnych właściwości organizmu. Na przykład zdolność do wykonywania szybkich i precyzyjnych ruchów rąk zależy przede wszystkim od sprawności koordynacji nerwowo-mięśniowej, zdolność do podnoszenia ciężarów – od wielkości siły mięśniowej, zdolność do biegu sprinterskiego – od szybkości skurczów mięśni oraz od wielkości zasobów związków wysokoenergetycznych w komór­kach mięśniowych i sprawności beztlenowych procesów dostarczają­cych energię do skurczów.

Wydolność fizyczna jest to zdolność wykonywania, bez szybko narastającego zmęczenia, wysiłków dynamicznych z udziałem dużych grup mięśni. Chodzi tu przede wszystkim o wysiłki długotrwa­łe. Wydolność fizyczna zależy głównie od sprawności funkcji współ­działających w dostarczaniu tlenu pracującym mięśniom oraz od sprawności tlenowych procesów energetycznych.

Dobrym wskaźnikiem wydolności fizycznej jest ma­ksymalne pobieranie tlenu przez organizm w jednostce czasu. Wielkość tę można oznaczyć mierząc pobieranie tlenu podczas wysiłku o wzrastającym obciążeniu (np. podczas jazdy na cykloergometrze rowerowym lub biegu na ruchomym chodniku) aż do momentu, w którym pobieranie tlenu nie zwiększa się mimo wzro­stu obciążenia. U ludzi zdrowych maksymalne pobieranie tlenu w jed­nostce czasu zależy przede wszystkim od ilości krwi, jaką serce jest w stanie przepompować w jednostce czasu, tzn. od maksymalnej objętoś­ci minutowej serca, a więc od objętości komór serca i sprawności jego funkcji. Przybliżoną wartość Vo2max można obliczyć bez wykonywa­nia wysiłku maksymalnego, na podstawie zależności pomiędzy częstoś­cią skurczów serca i pobieraniem tlenu podczas wysiłków submaksymalnych, posługując się odpowiednim nomogramem. Im mniejsza jest częstość skurczów serca przy danym obciążeniu submaksymalnym, tym większa jest wydolność fizyczna badanego człowieka.

Najwyższą wydolność fizyczną człowiek osiąga w wieku 20-25 lat. Przeciętne wartości maksymalnego pobierania tlenu w jednostce cza­su wynoszą u mężczyzn w tym wieku 3,0-3,5 l/min, a u kobiet 2,0 — 2,5 l/min. U wytrenowanych sportowców wytrzymałościowych dy­scyplin, np. u kolarzy, maksymalne pobieranie tlenu nierzadko prze­kracza 6 l/min. O wysokiej wydolności fizycznej mówi się jednak już wtedy, kiedy ilość pochłanianego tlenu przekracza u mężczyzn 4,0 l/min, a u kobiet 2,8 l/min. Wydolność fizyczna zależy od cech konsty­tucjonalnych organizmu, można jednak ją zwiększyć przez trening fizyczny nawet o 25 – 30%:

Człowiek zdrowy, o wysokiej wydolności fizycznej, jest w stanie dłu­gotrwale (przez kilka godzin) wykonywać pracę, przy której zapotrze­bowanie na tlen sięga 50% maksymalnego pobierania tlenu. Dla ludzi o przeciętnej i niskiej wydolności fizycznej granica ta wynosi odpo­wiednio 40 i 30%.

Najwyższe obciążenie, które organizm może długotrwale tolerować bez zaburzeń w jego środowisku wewnętrznym, jest miarą toleran­cji wysiłkowej. Określenie tolerancji wysiłkowej jest przydatne zwłaszcza u ludzi chorych przy ustaleniu dopuszczalnych obciążeń w pracy zawodowej i życiu codziennym, doborze ćwiczeń rehabilitacyj­nych itp.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.