Wirusy

Wirusy są najmniejszymi tworami zdolnymi do rozmnażania się. Wielkość ich mierzy się w nanometrach. Są to ogro­mne drobiny chemiczne złożone z kwasu dezoksyrybonukleinowego al­bo rybonukleinowego, okrytego cieńszą lub grubszą, niekiedy podwój­ną otoczką białkową. W odróżnieniu od innych drobnoustrojów, nie mają one zdolności do rozmnażania się poza żywymi komórkami orga­nizmu lub drobnoustroju, do którego są przystosowane ewolucyjnie. Makrocząsteczka wirusa, zwana wirionem, poza komórką, w której pasożytuje, jest „martwa”. Biernie wciągnięta przez sąsiednią żywą komórkę, po skomplikowanym procesie biochemicznego włączenia się w ciąg jej przemiany materii i po wprowadzeniu doń planu swej budo­wy (kodu genetycznego – DNA lub RNA) tak zmienia syntezę w ko­mórce, że ta zaczyna pracować na korzyść wirusa. Wewnątrz komórki pojawia się coś na kształt fabryki elementów wirusa.

Rozmnażanie się wirusa polega na kopiowaniu na jednej matrycy kilkunastu lub kilkuset nowych makrocząsteczek wirusa. Jest to zu­pełnie inny sposób rozmnażania się niż pozostałych mikro- i makro- organizmów. Ten sposób rozmnażania się odgrywa podstawową rolę w rozwoju chorób wywołanych przez wirusy (niszczenie zakażonych ko­mórek), a także uniemożliwia lekarzom stosowanie leków działających przyczynowo (takich jak np. antybiotyki w zakażeniach bakteryj­nych). Jeśli stosuje się leki hamujące syntezę cząsteczek wirusa, to równocześnie hamują one syntezę prawidłowych elementów w komórce i komórka ginie. Czas od zakażenia komórki do rozpoczęcia kopiowa­nia wirusów średnio wynosi 2 do 5 godz. Wirusy kataru (nieżytu nosa) mogą rozpocząć proces kopiowania już po 30 min od zakażenia komór­ki. Znane są także gatunki wirusów kopiujące się raz na kilkadziesiąt godzin.

Wirusy są pasożytami bezwzględnymi. Niszczą komórki tych gospodarzy, do których są przystosowane ewolucyjnie. Liczne od­miany wirusów po połączeniu się z aparatem genetycznym komórki gospodarza nie namnażają się i nie niszczą jej nagle (jak np. podczas nieżytu nosa, grypy, odry i innych), ale tak zmieniają (zaburzają) na­turalne drogi przemian, że komórka może przekształcić się w komórkę niepełnosprawną, np. komórka nerwowa nie przewodzi bodźców ner­wowych (znane są takie choroby) lub w komórkę nowotworową (znane są liczne nowotwory wywoływane przez wirusy).

Dotychczas wykryto i opisano kilka tysięcy gatunków i odmian wirusów pasożytujących w organizmach zwierząt, roślin, bakterii, glonów i grzybów. Ok. 600 gatunków jest chorobotwórczych dla lu­dzi i dość często równocześnie dla zwierząt (wirusowe choroby od- zwierzęce).

Walka z chorobami wirusowymi polega głównie na profilakty­ce swoistej, tj. na stosowaniu szczepień ochronnych przeciwko chorobom najczęściej występującym i niebezpiecznym, zwłaszcza cho­robom wieku dziecięcego.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.