Drobnoustroje komensalne

Komensale, czyli współstołownicy, współbiesiadnicy, są to organiz­my, które korzystają z resztek (wydzielin i wydalin) innego organiz­mu, przetwarzając je na swoje potrzeby i nie czyniąc jemu szkody. W organizmie człowieka na jego błonach śluzowych i na skórze oraz na nabłonku niektórych narządów wewnętrznych żyją drobnoustroje ko­mensalne. W dużych ilościach występują one na błonach śluzowych przede wszystkim układu oddechowego i przewodu pokarmowego.

W organizmie żyje kilkadziesiąt gatunków stałych komensali, zwła­szcza bakterii. Są one w pośredni sposób korzystne dla organizmu, po­nieważ żyjąc na błonach śluzowych utrudniają zasiedlenie się i roz­mnażanie w organizmie innych bakterii, także chorobotwórczych – jest to zjawisko interferencji jedno- lub międzygatunkowej. Obojętność licznych komensali w stosunku do organizmu jest chwiej­na i zależy od stanu zdrowia, a więc odporności i obrony komórkowej organizmu. Przy wszelkich uszkodzeniach szczelności nabłonka lub naskórka, albo szkliwa zębów, komensale przechodzą w stan pasożytnictwa. Z tej cechy wywodzi się także nazwa komensale-oportuniści, tj. oczekujący na jakieś osłabienie organizmu gospodarza.

Niektóre gatunki komensali, zwłaszcza rosnące w warunkach bez­tlenowych, gdy stają się patogenne wzmacniają działanie bakterii chorobotwórczych. Stanowią więc jakby drugi rzut zakażenia miejsco­wego lub ogólnego, przez co komplikują przebieg choroby zasadniczej. Takie podwójne lub mnogie zakażenia rozwijają się często po zranie­niach jamy ustnej, dróg oddechowych i jamy brzusznej. Przykładem współdziałania kilku gatunków bakterii komensalnych może być próchnica zębów.

W zdrowym organizmie komensale nie są szkodliwe. Do utrzyma­nia ich we właściwych miejscach i niedopuszczenia do przekształce­nia się w pasożyty wystarczają zwykłe zabiegi higieniczne: mycie ciała, mycie zębów, zmiany bielizny osobistej, odpowiednie odżywia­nie się (witaminy, białka), odkażanie miejscowych mikrourazów i urazów, przeglądy i leczenie zębów. Jeśli jednak zdarzy się, że ko­mensale „zaatakują” organizm lub wspomagają inne drobnoustroje w chorobotwórczym działaniu, wówczas zwalcza się je stosując an­tybiotyki oraz inne leki.

W jelitach obficie występują tlenowe bakterie komensalne, ta­kie jak paciorkowiec kałowy (Streptococcus faecalis) i laseczka sienna (Bacillus subtilis), a także różne gatunki beztlenowych bakterii z ro­dzajów Peptococcus i Strepłopeptococcus (ziarniaki beztlenowe), Fusobacterium (wrzecionowce beztlenowe), Bacterioides (pałeczki względ­nie beztlenowe) i inne. W jelitach prawie każdego zdrowego człowieka żyje też komensalny grzyb bielnik biały (Candida albicans), warunko­wo chorobotwórczy, który w określonych warunkach jest przyczyną kandydozy skóry, jamy ustnej, dróg oddechowych i jelit oraz pochwy. W jelitach żyją także niektóre gatunki komensalnych pierwotniaków.

W drogach oddechowych, najczęściej na błonach śluzowych nosa i gardła, z bakterii komensalnych żyją m.in.: liczne odmiany pa­ciorkowców słabo hemolizujących krwinki z rodzaju Streptococcus oraz bliski im rodzaj Aerococcus, dwoinka nieżytowa (Branhamella catharrhalis), dwoinka sucha (Neisseria sicca), dwoinka żółta (Neisseria flava), gronkowiec naskórny (Staphylococcus epidermidis), gronko- wiec ślinowy (Staphylococcus salivarius).

W jamie ustnej, a zwłaszcza w kieszonkach dziąsłowych, op­rócz wymienionych wyżej bakterii rosnących w warunkach tlenowych, występują liczne gatunki bakterii beztlenowych, m.in. z rodzaju Treponema (krętki). U 5 – 30% osób dorosłych występują także komensal­ne mikoplazmy, grzyby (Candida albicans), pierwotniaki, np. Entamoeba gingivalis, oraz w bardzo małych ilościach wirus opryszczki pospo­litej (Herpesvirus hominis) pochodzący z utajonych i przewlekłych za­każeń.

W porach skórnych i na skórze w miejscach gorzej prze­wietrzanych żyje gronkowiec naskórny (Staphylococcus epidermidis), ziarniak żółty (Micrococcus luteus), liczne odmiany paciorkowców, licz­ne gatunki laseczek tlenowych i niektóre gatunki grzybów. Często na skórze czasowo występują gatunki drobnoustrojów z innych środo­wisk, np. wodnego czy roślinnego, co jest związane z miejscem przeby­wania człowieka.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.