Owogeneza

W jajnikach nowo narodzonej dziewczynki znajduje się ok. miliona pierwotnych komórek rozrodczych. Z tej liczby tylko ok. 400 dojrzeje w okresie aktywności rozrodczej kobiety (w tzw. okre­sie reprodukcyjnym), natomiast reszta ulegnie degeneracji. Od najwcześniejszego stadium pierwotne jajo otoczone jest warstwą drob­nych komórek i razem z nimi tworzy tzw. pęcherzyk jajniko­wy. Rozwój pęcherzyka przejawia się powiększaniem jaja oraz wzro­stem liczby komórek otaczających je, tzw. komórek warstwy ziarnistej. Wkrótce na zewnątrz pęcherzyka rozwija się jeszcze trzeci element je­go budowy: osłonka zewnętrzna. Komórki warstwy ziarnistej wydziela­ją płyn, który gromadząc się w obrębie pęcherzyka rozpycha je i tak powstaje jama pęcherzyka. Powiększa się ona tak znacznie, że właściwie decyduje o rozmiarach dojrzałego pęcherzyka, zwanego pę­cherzykiem Graafa; średnica jamy wynosi ok. 1,5 cm. W tym stadium pęcherzyk zaznacza się na powierzchni jajnika w postaci dob­rze widocznego uwypuklenia. W pewnym momencie — odpowiadają­cym w czasie połowie cyklu miesiączkowego — „zrośnięty” z po­wierzchnią jajnika pęcherzyk pęka i jajo wraz z płynem pęcherzyko­wym i częścią komórek warstwy ziarnistej wylewa się na zewnątrz. Jest to zjawisko jajeczkowania, czyli owulacji.

W czasie jednego cyklu miesięcznego najczęściej tylko jeden pęche­rzyk jajnikowy osiąga pełną dojrzałość, wyprzedzając w rozwoju inne. Niekiedy jednak dochodzi do jajeczkowania w dwóch lub większej liczbie pęcherzyków. Ewentualne późniejsze zapłodnienie dwóch lub więcej jaj prowadzi do ciąży mnogiej wielojajowej.

Pierwotne jaja znajdujące się w jajnikach po urodzeniu się dzie­wczynki to tzw. ocyty (owocyty) I rzędu (odpowiadające spermatocytom I rzędu u mężczyzny); mają one, jak wszystkie komórki ciała ludzkiego, 46 chromosomów. Tuż przed uwolnieniem się jaja, tzn. przed jajeczkowaniem lub owulacją, dochodzi do podziału redukcyjne­go, czyli mejozy, w wyniku którego komórki potomne ocytu mają już tylko 23 chromosomy, tj. 22 chromosomy somatyczne i 1 chromosom X. Powinny być zatem w pęcherzyku 2 jaja (2 oocyty II rzędu), ale w rzeczywistości jedna z komórek potomnych zatrzymuje całą cytoplazmę komórki macierzystej, a druga – tzw. ciałko bie­gunowe – jest bardzo mała i nie odgrywa istotnej roli. Już po jajeczkowaniu i wniknięciu plemnika (po zapłodnieniu) dochodzi do jeszcze jednego podziału jaja, a właściwie zygoty, i historia się pow­tarza: jedna z komórek potomnych zatrzymuje całą cytoplazmę.

Po wypłynięciu jaja ściany pęcherzyka zapadają się, tworzy się w nim skrzep i rozrasta się tkanka łączna. Pozostałe komórki warstwy ziarnistej ulegają charakterystycznej przemianie (luteinizacji) i z pęcherzyka powstaje tzw. ciałko żółte, które jest jakby okreso­wym gruczołem wydzielania wewnętrznego. Jeśli jajo nie zostanie za­płodnione, ciałko żółte wkrótce zanika, jeśli natomiast nastąpi zapłod­nienie, ciałko żółte funkcjonuje i wydziela hormony niemal do końca ciąży.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.