Hormonalna regulacja czynności płciowych kobiety

Gonady żeńskie, czyli jajniki, wydzielają tzw. hormony obwo­dowe, którymi są estrogeny i progesteron. Wydzielanie to jest regulowane przez gonadotropiny przysadki — folikulostymulinę (FSH) oraz hormon luteinizujący (LH), których wydzielanie jest z ko­lei sterowane przez podwzgórzowe hormony uwalniające (liberyny). Estrogeny stanowią grupę żeńskich hormonów płciowych, wydziela­nych przez komórki pęcherzyków jajnikowych (nie przez jajo!). Najak­tywniejszy spośród nich jest estradiol. Progesteron jest wy­dzielany przez ciałko żółte. Oba hormony mają budowę steroidową, tak jak testosteron wydzielany przez jądra.

Czynność wewnątrzwydzielnicza jajników ma przebieg cykliczny; „dyktuje” ona zmiany zachodzące w śluzówce macicy, składające się na cykl miesiączkowy. Długość tego cyklu może się nieco różnić u różnych kobiet, ale średnio wynosi 28 dni. Za pierwszy dzień cy­klu uważa się pierwszy dzień krwawienia miesiączkowego; jajeczko- wanie występuje w przybliżeniu w połowie cyklu (ok. 14 dnia).

Moment jajeczkowania dzieli czynność wydzielniczą na dwie fazy. W pierwszej fazie wzrasta wydzielanie (i poziom we krwi) estrogenów w wyniku zwiększającej się aktywności wewnątrzwydzielniczej pęcherzyków jajnikowych – stąd f a z a ta nosi nazwę pęche­rzykowej lub folikularnej. W drugiej fazie, natychmiast po jajeczkowaniu, pojawia się i narasta czynność wewnątrzwydzielnicza ciałka żółtego — (łac. corpus luteum) — stąd druga faza nosi na­zwę lutealnej.

Narastanie stężenia estrogenów we krwi w fazie folikularnej jest wynikiem zwiększającego się wydzielania tych hormonów przez wzra­stający pęcherzyk – co odbywa się dzięki stymulującemu działaniu obu gonadotropin przysadkowych: folikulostymuliny (FSH) i hormonu luteinizującego (LH). U kobiet nie ma więc specjalizacji w działaniu gonadotropin, obserwowanej u mężczyzn, gdzie jedna z nich (FSH) po­budza dojrzewanie komórek rozrodczych, a druga kontroluje czynność wewnątrzwydzielniczą gonady (LH, a właściwie ICSH). Pewien spadek wydzielania folikulostymuliny w drugim tygodniu cyklu miesięcznego jest przypuszczalnie spowodowany zwrotnym hamowaniem wydziela­nia tej gonadotropiny przez narastający poziom estrogenów we krwi (ujemne sprzężenie zwrotne).

Jajeczkowanie jest wynikiem raptownego wyrzutu hormonu luteinizującego (LH) tuż przed środkiem cyklu miesiączkowego. Być może hormon ten pobudza działanie enzymów rozpuszczających cienką błonę dojrzałego, wpuklającego się w ścianę jajnika pęcherzyka. Cy­kliczna czynność jajnika i cykliczne zmiany w śluzówce macicy są „narzucane” przez cykliczne wydzielanie gonadotropin u kobiety (w odróżnieniu od mężczyzny, u którego gonadotropiny są wydzielane w sposób ciągły i równomierny).

Po jajeczkowaniu nowo powstałe ciałko żółte rozpoczyna wydziela­nie progesteronu pod stymulującym wpływem hormonu luteinizujące­go. Ciałko żółte przejmuje także od pęcherzyka wydzielanie estroge­nów, jest więc uniwersalnym gruczołem wewnątrzwydzielniczym fazy lutealnej. Oba hormony hamują teraz uwalnianie z przysadki gonado­tropin FSH i LH, tak że poziom ich we krwi stopniowo obniża się. Jeśli uwolnione jajo nie zostaje zapłodnione i nie rozpocznie się ciąża, czynność wydzielnicza ciałka żółtego zanika w ciągu 2 tygodni. Następuje obniżanie się poziomu estrogenów i progesteronu we krwi, co „odhamowuje” wydzielanie gonadotropin przysadkowych, które znów zaczynają pobudzać nowe pęcherzyki jajnikowe od wzrostu i doj­rzewania — i cały cykl rozpoczyna się od nowa.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.