Genetyczne podłoże płci

Płeć zostaje określona w chwili połączenia się męskiej komórki roz­rodczej z żeńską (po zapłodnieniu jaja przez plemnik) i jest zjawiskiem genetycznym. Aparat genetyczny każdej komórki ciała ludzkiego skła­da się z 23 par chromosomów: 22 par chromosomów somatycz­nych i 1 pary chromosomów płciowych. U kobiety chromo­somy płciowe to 2 chromosomy typu X, u mężczyzny jeden chromosom X i jeden, mniejszy od niego, chromosom Y. Mówi się więc o geno­typie żeńskim (XX) lub męskim (XY).

W procesie rozwoju męskich komórek rozrodczych, w wyniku szere­gu kolejnych podziałów komórkowych powstają plemniki, które „dzie­dziczą” po swojej komórce macierzystej tylko po jednym chromosomie płciowym — X albo Y. Żeńskie komórki rozrodcze nie są tak zróżnico­wane: każde jajo jest wyposażone także w jeden chromosom, ale za­wsze typu X. W następstwie połączenia plemnika z jajem powstaje ko­mórka potomna o genotypie XX (żeńska) lub XY (męska), która daje później początek osobnikowi żeńskiemu lub męskiemu. Wśród milionów plemników „kandydujących” do zapłodnienia jednego jaja, 50% nosi chromosom X i 50% chromosom Y — jest więc rzeczą przypadku, przez jaki plemnik jajo zostanie zapłodnione. Zgodnie jed­nak z prawami rachunku prawdopodobieństwa i dużych liczb, stosu­nek urodzeń chłopców do urodzeń dziewczynek wynosi 1:1.

Stwierdzenie, że płeć jest genetycznie „zdeterminowana” już w chwili zapłodnienia, jest pewnym uproszczeniem. W rzeczywistości

genetycznie określony jest tylko charakter gruczołów płciowych (gonad): u osobni­ków XY rozwiną się jądra, a u osobników XX – jajniki. Już w życiu płodowym gona­dy kierują procesem rozwija­nia się zespołu cech płcio­wych, czyli różnicowania się płci w kierunku męskim lub żeńskim. Noworodek ma za­tem ukształtowane gonady i dodatkowe narządy płciowe, ale do pełnego ich rozwoju i podjęcia funkcji dochodzi dopiero w okresie dojrzewa­nia, który rozpoczyna się między 10 i 14 r. życia. Wte­dy także kształtują się drugorzędowe, tj. wtórne ce­chy płciowe, tzn. różna u obu płci budowa ciała, róż­ne cechy owłosienia, różny głos itp. W okresie kilkuna­stu lat kształtuje się zespół cech psychicznych, które stanowią o po­czuciu przynależności do danej płci.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.