Archive for the ‘UKŁAD WYDZIELANIA WEWNĘTRZNEGO’ Category

Kininy

Są to substancje peptydowe wytwarzane we krwi z białek osocza. Najważniejszym przedstawicielem kinin jest bradykinina, powstająca pod wpływem enzymu kalikreiny. Enzym ten ulega aktywacji pod działaniem wydzielin różnych gruczołów, m.in. gruczo­łów ślinowych, potowych, trzustkowych oraz pod wpływem substancji uwalnianych z uszkodzonych tkanek. Kininy powodują rozszerzenie naczyń krwionośnych, przyczyniając się do przekrwienia czynnego gruczołów oraz przekrwienia [...]

Substancja SP

Jest to polipeptyd wytwarzany i uwalniany w różnych częściach układu nerwowego (włącznie z komórkami splotów śródściennych przewodu pokarmowego). SP spełnia w układzie nerwo­wym funkcję neuroprzekaźnika w przekazywaniu informacji bólowych z receptorów bólowych, poprzez rdzeń kręgowy, do odpowiednich struktur mózgowych. Uwalnianie SP z komórek rogów tylnych rdzenia kręgowego jest hamowane przez peptydy opiatowe. SP wywiera wpływ [...]

Hormony tkankowe

Do hormonów tkankowych zalicza się dużą grupę substancji biolo­gicznie czynnych, wydzielanych przez komórki różnych narządów. Od „klasycznych” hormonów odróżnia je przede wszystkim bardziej ogra­niczony zasięg działania. Wywierają one silne działanie na komórki znajdujące się w pobliżu miejsca ich wydzielania, część hormonów tkankowych przedostaje się jednak do krwi i może wywierać wpływ na tkanki odległe. Niektóre [...]

Erytropoetyna

Erytropoetyna jest hormonem wydzielanym w nerkach, pobudzają­cym wytwarzanie krwinek czerwonych w szpiku kostnym. Wytwarza­nie jej zwiększa się pod wpływem niedotlenienia nerek oraz pod wpły­wem testosteronu. Angiotensyna II Angiotensyna II jest hormonem peptydowym powstającym we krwi. Czynnikiem początkującym wytwarzanie tego hormonu jest renina — enzym uwalniany z nerek, który odszczepia od frakcji alfa globulinowej białek osocza [...]

Glukagon

Hormon ten działa przede wszystkim na wątrobę. Zwiększa tempo rozkładu w niej glikogenu i uwalniania do krwi glu­kozy, nasila glikoneogenezę i zwiększa wytwarzanie ciał ketonowych. Pobudza również rozkład białek w wątrobie i w innych tkankach, zwiększa rozkład białek w wątrobie i w innych tkankach, zwiększa rozkład tłuszczów w tkance tłuszczowej i wzmaga siłę skurczów serca. [...]

Hormony trzustki

Trzustka jest gruczołem mieszanym: wewnątrz- i zewnątrzwydzielniczym. Część zewnątrzwydzielnicza wydziela sok trzustkowy transportowany przez przewód trzustko­wy do jelita. Część wewnątrzwydzielniczą stanowią komórki skupione w wyspach trzustkowych, zwanych wyspami Langerhansa, rozmie­szczonych pomiędzy komórkami zewnątrzwydzielniczymi. W wyspach tych znajduje się kilka typów komórek wydzielających hormony peptydowe: komórki B wydzielające insulinę, komórki A wydzielające glukagon, komórki D wydzielające [...]

Hormony rdzenia nadnerczy

Hormonami rdzenia nadnerczy, wydzielanymi przez tzw. komórki chromochłonne, są aminy katecholowe – adrenalina i norad­renalina. Aminy te, będące pochodnymi aminokwasów: tyrozyny i fenyloalaniny, są wytwarzane także w mózgu, gdzie pełnią rolę neuroprzekaźników, ponadto noradrenalinę wydzielają komórki zwojów współczulnych i zakończenia współczulnych włókien poza zwój owych w różnych tkankach. Aminy katecholowe działają prawie na wszystkie tkanki. [...]

Glikokortykosteroidy

Są to hormony wydzielane przez środkową warstwę kory nadnerczy, zwaną warstwą pasmowatą. Najważniejszym przedstawicielem tej grupy jest kortyzol. Glikokortykosteroidy działają na przemianę materii w wielu narządach. Nasilają wytwarza­nie glukozy z substratów niewęglowodanowych w wątrobie i hamują zużycie glukozy przez mięśnie, co prowadzi do podwyższenia stężenia glukozy we krwi. W tkance tłuszczowej glikokortykosteroidy zwięk­szają uwalnianie kwasów [...]

Hormony kory nadnerczy

Nadnercza są to parzyste gruczoły znajdujące się w jamie brzusznej, poza otrzewną, powyżej nerek. Składają się z dwu różnych gruczołów dokrewnych: kory nadnerczy stanowiącej ich część zewnętrzną oraz rdzenia nadnerczy otoczonego przez korę. Kora nadnerczy wytwarza z cholesterolu trzy rodzaje hormonów steroidowych: mineralokortykosteroidy, glikokortykosteroidy i androgeny nadnerczowe. Mineralokortykosteroidy. Są to hormony wytwarzane przez ze­wnętrzną warstwę [...]

Kalcytriol — czynna postać witaminy D3

Kalcytriol jest to hormon będący pochodną cholesterolu, wytwa­rzany w ostatecznej formie w nerkach. Jego prekursor, witamina D3, powstaje w skórze pod wpływem promieniowania nadfioletowego lub jest dostarczana z pokarmem. W wątrobie witamina D3 przekształcana jest w prohormon kalcyfediol, oznaczany jako 25-OHD3 lub 25-hydroksycholekalcyferol. W nerkach związek ten ulega przemianie w czynny hormon kalcytriol, oznaczany jako [...]