Archive for the ‘UKŁAD NERWOWY I NARZĄDY ZMYSŁÓW’ Category

Myślenie i mowa

Człowiek, w odróżnieniu od zwierząt, posiada zdolność myślenia abstrakcyjnego i posługiwania się mową opartą na symbolach repre­zentujących pojęcia ogólne. Mową kieruje szereg ośrodków zlokali­zowanych w dominującej półkuli mózgowej. U większości ludzi (pra­woręcznych) jest to lewa półkula. Klasycznie rozróżnia się trzy ośrod­ki mowy: 1) ośrodek ruchowy mowy (Broca), kierujący formo­waniem i wypowiadaniem słów, 2) ośrodek czuciowy [...]

Pamięć

Układ nerwowy nie tylko reaguje na bodźce działające w danej chwili, lecz także ma zdolność przechowywania wzorców bodźców, które działały w przeszłości, a także wzorców schematów działań, nawyków ruchowych i złożonych form zachowania się. Właś­ciwość tę nazywa się pamięcią, a przechowywane w pamięci wzor­ce — śladami pamięciowymi (engramami). Pamięć świeża, bezpośrednia, polega na przechowywaniu śladów [...]

Ocena przyjemności i przykrości

Stanami przyjemności i przyk­rości sterują dwa przeciwstawne układy. Pierwszy z nich, tzw. „układ nagrody”, rozciąga się od tylnej części pnia mózgu aż do przodomózgowia, drugi, „układ kary”, jest zlokalizowany bardziej przyśrodko­wo, w sąsiedztwie komór mózgowych. Zwierzęta w warunkach do­świadczalnych dążą do uzyskania podrażnienia prądem elektrycznym „układu nagrody”, natomiast unikają podrażnienia „układu kary”. Drażnienie „układu nagrody” [...]

Układ rąbkowy

Do lepiej poznanych części układu rąbkowego należą: ciało migda­łowate, podwzgórze i przegroda przezroczysta. Układ rąbkowy: 1) wyk­rywa potrzeby organiczne ustroju (np. niedobór składników pokarmo­wych), 2) steruje popędami i mechanizmami prowadzącymi do ich za­spokojenia, 3) kieruje oceną zjawisk w aspekcie przyjemności i przyk­rości, 4) reguluje czynności układu wegetatywnego i hormonalnego. Sterowanie popędami. Poszczególnymi popędami sterują wyspecja­lizowane [...]

Działanie układu wegetatywnego

Czynność jednych narządów jest sterowana przez układ współczulny albo przywspółczulny, innych natomiast przez oba układy, ale w taki sposób, że działanie układu adrenergicznego jest przeciwne do działa­nia układu cholinergicznego. Poszczególne narządy w różny sposób reagują na noradrenalinę i adrenalinę, np. rozszerzanie źrenicy jest głównie skutkiem działania noradrenaliny, a pobudzenie procesów przemiany materii — adrenaliny. Zależy [...]

Mediatory (przekaźniki) układu wegetatywnego

Przekazywanie impulsów w nerwowym układzie wegetatywnym od­bywa się za pośrednictwem trzech substancji chemicznych — mediato­rów: acetylocholiny, noradrenaliny i adrenaliny. Acetylocholina wydziela się na zakończeniach wszystkich włókien przedzwojowych (tj. w obrębie zwojów wegetatywnych) oraz na zakończeniach wszyst­kich włókien pozazwojowych w układzie przywspółczulnym. Mediato­rem wydzielającym się na większości zakończeń włókien pozazwojo­wych układu współczulnego jest noradrenalina. Wyjątkiem są [...]

Układ wegetatywny

Nerwowy układ wegetatywny, zwany też autono­micznym, reguluje czynność narządów wew­nętrznych, szerokość naczyń krwionośnych i przebieg procesów przemiany materii w tkankach. Tworzą go ośrodki wegetatywne oraz zwoje i włókna nerwowe. Te ostatnie skupiają się w ner­wy wegetatywne lub wchodzą w skład splotów wegetatywnych. Układ wegetatywny składa się z układu współczulnego (sympatycznego) i przywspółczulnego (parasympatycznego). Oba te [...]

Regulacja procesów we wnątrzustroj owych

Ośrodkowy układ nerwowy dostosowuje czynność narządów wew­nętrznych do potrzeb organizmu i uczestniczy w utrzymaniu homeo­stazy, czyli względnie stałego poziomu parametrów środowiska wew­nętrznego ustroju. Odbiór informacji o potrzebach organizmu odbywa się za pośrednictwem receptorów znajdujących się w ośrodkowym układzie nerwowym i w narządach wewnętrznych (te ostatnie receptory noszą nazwę interoceptorów). Ustalanie poziomu regulacji (np. zakre­su wahań [...]

Uwaga

Jest to proces psy­chiczny występujący podczas czuwania i zależny od czynnoś­ci układu siatkowatego, nasta­wiający mechanizmy percepcji na odbiór wybranych bodźców otoczenia. Uwaga sponta­niczna jest skierowana na bodźce będące przedmiotem na­szego zainteresowania, uwaga dowolna zaś dotyczy sygnałów, których źródłem jest np. środo­wisko pracy lub sytuacja związana z wykonywanymi obowiązkami. Utrzymanie uwagi na stale powtarzających się bodźcach, [...]

Układ przedsionkowy

Jądra przedsionkowe, umieszczone na granicy rdzenia przedłużonego i mostu, regulują równowagę ciała zarówno w warunkach statycznych (np. podczas stania i siedzenia), jak i dynamicznych (podczas chodzenia i zmian pozycji ciała). Do ją­der przedsionkowych dochodzą impulsy z narządu równowagi i recep­torów narządu ruchu, niosące informację o położeniu głowy względem ciężkości ciała, o rozkładzie napięcia w różnych [...]