Archive for the ‘PRZEMIANA MATERII’ Category

Nadmiar energetyczny

Spożywanie pokarmu w ilości nadmiernej w stosunku do zapotrzebo­wania energetycznego prowadzi do zwiększonego odkładania tłuszczu w tkance tłuszczowej. Przyrost masy ciała z tym związany jest najintensyw­niejszy w czasie pierwszych dwóch tygodni przekarmiania. Później tempo wzrostu masy ciała maleje na skutek wzrostu tempa przemiany materii, co wiąże się głównie z działaniem hormonu tarczycy – trójjodotyroniny, która [...]

Niedobór energetyczny — głód

Niedobór energetyczny, czyli ujemny bilans energetyczny powoduje utratę masy ciała. Podczas głodu całkowitego, w pierwszych 10 -14 dniach tempo utraty masy ciała sięga ok. 700 g/do­bę. Później ulega ono zmniejszeniu do ok. 250-300 g/dobę. Zahamowa­nie ubytku masy ciała jest spowodowane zmniejszaniem się dobowego wydatku energii. Wpływa na to ograniczenie aktywności ruchowej i zmniejszenie tempa podstawowej [...]

Dobowy wydatek energii

Dobowy wydatek energetyczny u ludzi o przeciętnej aktywności ru­chowej wynosi 8500-12500 kJ/dobę (2000 – 3000 kcal/dobę). U ludzi bardzo ciężko pracujących fizycznie, np. u robotników leśnych, górni­ków, intensywnie trenujących sportowców dobowy wydatek energe­tyczny często wynosi 25000 kj/dobę (ok. 6000 kcal/dobę), a najwyższe wartości sięgają 30000 kJ/dobę (ok. 8000 kcal/dobę). Obliczanie dobo­wego wydatku energii ma istotne [...]

Swoiście dynamiczne działanie pokarmu

Po spożyciu posiłku następuje wzrost tempa przemiany materii sięgający kilkunastu procent. Zjawisko to nazywane jest swoiście dynamicznym działaniem pokarmu. Efekt ten pojawia się 30-60 min po spożyciu posiłku i może utrzymywać się nawet przez kilkanaście godzin. Najdłużej wzrost tempa przemiany materii utrzy­muje się po spożyciu pokarmów białkowych. Swoiście dynamiczne działanie pokarmu występuje również po podaniu [...]

Podstawowa przemiana materii

Podstawową przemianą materii (PPM) nazywa się tempo przemiany materii (wydatek energii w jednostce czasu) u człowieka pozostającego w warunkach zupełnego spokoju fizycznego i psychicz­nego nie mniej niż 12 godz. po spożyciu posiłku (na czczo), wkrótce po co najmniej 8 godz. snu i w warunkach komfortu cieplnego. Jest to tempo przemiany materii niezbędne do podtrzymania podstawo­wych [...]

Bilans energetyczny organizmu i jego ocena

Ilość energii uzyskiwana w procesach utleniania substancji orga­nicznych w organizmie jest w przybliżeniu taka sama, jak ilość ciepła powstająca przy spalaniu ich poza organizmem. Ze spalenia 1 g węglo­wodanów lub białek powstaje ok. 17 kJ (kilodżuli) energii (ok. 4 kcal), a ze spalenia 1 g tłuszczu – ok. 39 kJ (ok. 9,3 kcal) (4,1868 kJ [...]

Nukleotydy

Jest to grupa związków drobnocząsteczkowych, po­chodnych zasad organicznych — puryny i pirymidyny, występujących na ogół w połączeniu z kwasem fosforowym i cukrami. Nukleotydy pełnią w organizmie bardzo ważną rolę regulacyjną. Z nukleotydów zbudowane są cząsteczki kwasów nukleinowych kontrolujących synte­zę białek — kwasu dezoksyrybonukleinowego (DNA) i rybonukleinowego (RNA). Do nukleotydów zaliczane są także związki kontrolujące przebieg [...]

Tłuszcze, lipidy

Jest to zróżnicowana grupa związków nierozpusz­czalnych w wodzie, obejmująca: 1) tłuszcze obojętne — acyloglicerole — będące estrami długołańcuchowych kwasów orga­nicznych (kwasów tłuszczowych) i glicerolu, 2) fosfolipidy zawie­rające dodatkowo kwas fosforowy oraz inne alkohole (oprócz glicero­lu) oraz 3) sterole, czyli pochodne pierścieniowych węglowodorów, w skład których wchodzi cholesterol i jego pochodne. Lipidy i ich pochodne spełniają [...]

Węglowodany, cukry

Są to organiczne związki chemiczne o ogól­nej strukturze (CH20) • n. Występują w organizmie w postaci cuk­rów prostych, np. glukoza (C6H1206), i złożonych, zbudowa­nych z wielu cząsteczek cukrów prostych, np. glikogen. Cukry pełnią w organizmie przede wszystkim rolę substratów ener­getycznych. Ponadto wchodzą w skład nukleotydów (np. składników kwasów nukleinowych, w których występuje cukier ryboza i [...]

Podstawowe związki organiczne

Białka, proteiny. Są to organiczne związki wielkocząsteczkowe zbudowane z aminokwasów, zawierających w swej cząsteczce gru­pę kwasową (COOH) i aminową (NH2). Budowa białek jest bardzo zróżnicowana. O ich właściwościach decyduje zarówno skład amino­kwasów tworzących łańcuchy peptydowe, jak i wzajemne ułożenie tych łańcuchów w cząsteczce. W organizmie człowieka o masie 70 kg występuje ok. 10 kg białek. [...]